[ آيهء ( 30 - 15 ) بيان صفات مؤمنين و بشارت به آنها و مقصود از فتح در درخواست مشركان ]
( 15 ) ( إِنَّما يُؤْمِنُ بِآياتِنَا الَّذِينَ إِذا ذُكِّرُوا بِها خَرُّوا سُجَّداً وَ سَبَّحُوا بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ هُمْ لا يَسْتَكْبِرُونَ ) : ( به آيات ما فقط كسانى ايمان دارند كه زمانيكه بدان اندرز داده شوند ، سجدهكنان مىافتند و به ستايش پروردگارشان تسبيح مىگويند ، بدون اينكه تكبّر بورزند ) در اينجا به بيان خصوصيّات افراد مؤمن مىپردازد و مىگويد : ايمان به حقيقت معناى كلمه منحصر در افرادى است كه وقتى آيات حق را به يادشان بياورند و آنها را پند و اندرز دهند ، دلهايشان در برابر آن خاضع مىشود ، يعنى وقتى آيات دالّ بر توحيد و معاد و دعوت به ايمان و عمل صالح را مىشنوند با حالت تذلّل و خضوع به سجده مىافتند و به تسبيح و تحميد پروردگارشان مىپردازند و او را توأم با ستايش و حمد از هر نقصى منزّه مىدارند و در عين حال از خضوع در برابر مقام ربوبيّت و الوهيّت پروردگار استكبار نمىورزند ، يعنى هم از جهت عقيده و ايمان و هم از جهت عمل در پيشگاه پروردگارشان خاضع و خاشعند و حالت استكبار ندارند . ( 16 ) ( تَتَجافى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ ) : ( پهلوهايشان را از رختخوابها دور مىكنند و پروردگارشان را با بيم و اميد مىخوانند و از آنچه روزيشان كردهايم ، انفاق مىكنند ) در اين آيه مؤمنين را با اعمالشان توصيف و معرفى مىكند مىفرمايد : آنها خواب خود را ترك مىكنند و به عبادت خدا مىپردازند و در دل شب كه همه به خواب رفتهاند ، آنها خدا را با حالت خوف از غضب او و رجاء به رحمت و ثوابش مىخوانند و در دعاى خود ادب عبوديّت را به جا مىآورند ، كه اين دعاى شبانه با نماز شب انطباق مىيابد و آنگاه به ذكر خصوصيّت ديگر مؤمنان واقعى مىپردازد و آن اين است كه ايشان از آنچه خدا به آنها اعطا نموده در راه رضاى او انفاق مىكنند .