شكستند و در دين شما طعنه زدند با آنان قتال كنيد ، امّا مراد از مشركين در اين آيه گروه سابق نيستند ، بلكه مقصود مشركانى هستند كه با زمامدار مسلمين عهدى داشته و آن را نقض نمودهاند و خداوند قسمهاى آنها را لغو و باطل دانسته و آنان را پيشوايان كفر ناميده است ، چون در كفر سابقهدارترند و ديگران به آنان اقتدا مىكنند ، لذا بايد مسلمين با آنان بجنگند تا شايد به اين ترتيب از عهد شكنى و طعنه زدن به دين حقّ دست بردارند . ( 13 ) ( أَ لا تُقاتِلُونَ قَوْماً نَكَثُوا أَيْمانَهُمْ وَ هَمُّوا بِإِخْراجِ الرَّسُولِ وَ هُمْ بَدَؤُكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ أَ تَخْشَوْنَهُمْ فَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَوْهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ) : ( چرا با قومى كه سوگندهايشان را شكستند و به خارج كردن رسول همّت كردند كارزار نمىكنيد ؟ در حالى كه آنان جنگ را با شما آغاز كردند ، آيا از آنان مىهراسيد ؟ پس اگر مؤمن هستيد شايستهتر است كه از خدا بترسيد ) ، اين آيات مسلمانان را تحريك مىنمايد به جنگ با مشركين و به همين جهت هم جرائمى را كه كفّار مرتكب شدهاند براى آنان برمىشمارد كه چگونه پيمانشكنى كرده و به بيرون كردن پيامبر از مكّه همّت نمودند و آنها ابتدا جنگ با مسلمانان را آغاز كردند و نيز به منظور تحريك و تشويق مسلمانان به قتال مىفرمايد : آيا از آنها مىترسيد كه با آنان مقابله نمىكنيد ؟ در حالى كه افراد با ايمان مىدانند كه خداست كه مالك هر خير و شر و نفع يا ضرريست و لذا شايستهتر است كه جز او از هيچ كس نهراسند . ( 14 ) ( قاتِلُوهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُ بِأَيْدِيكُمْ وَ يُخْزِهِمْ وَ يَنْصُرْكُمْ عَلَيْهِمْ وَ يَشْفِ صُدُورَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ ) : ( با آنان پيكار كنيد تا خداوند آنان را به دست شما عذاب داده و خوارشان كند و شما را بر عليه آنان يارى كند و دلهاى مردمى با ايمان را شفا دهد ) ، اين آيه نيز تشويق مؤمنان بر امتثال و اجراى فرمان قتال است ، بعد از آنكه كاملا خطاهاى مشركان را برشمرد ، مىفرمايد : كشتار مشركين بدست مؤمنان ، همان عذاب خداست و مؤمنان ايادى خداى سبحان هستند و همچنين يادآورى اين مطلب كه مشركان ذليل خواهند
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ۲ — صفحه 189
پدیدآورندگان: فاطمه مشايخ
ص۱۸۹