نعمت ديگر است تا به اين وسيله غرق در لذّات نعمات شوند و از توجّه به عاقبت كارشان غافل گردند و به اين ترتيب وقتى از ذكر پروردگارشان غافل شدند و آيات او را تكذيب نمودند ، اطمينان و آرامش خاطر را از دست دادند و ناگزير با تمسك به اسباب ديگرى ( غير از خدا ) در صدد آرامش نفوس خود برآمدند ، يعنى خود را غرق در مادّيات و شهوات نمودند ، به خيال اينكه به آرامش برسند و حال آنكه ( أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ ) « 1 » ، ( همانا به ياد خدا دلها آرام مىگيرد ) ، امّا در واقع بيشتر خود را اسير دنيا كردند و از سعادت حقيقى بازماندند و روز به روز با اين اعمال بر عذاب خود افزودند و عذاب آخرت را كه دائمى و خوار كننده است براى خود رقم زدند . ( 183 ) ( وَ أُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ ) : ( و به آنها مهلت مىدهم ، همانا كيد من بسيار استوار است ) ، مىفرمايد : به آنها مهلت مىدهم ، يعنى براى رساندن مزيد عنايت پروردگار بر محروم ساختن آنان از رحمت خويش و هلاك ساختنشان از صيغه ( متكلّم وحده ) استفاده مىفرمايد و نيز نكتهء ديگر آنست كه مهلت دادن و املاء هميشه مدّت معينّى دارد و اين املاء نتيجهء استدراج آنهاست . پس اين مهلت دادن و استدراج ، كيدى از جانب خداست تا آنان غرق در نفسانيات خود باشند و همين امر آنها را به سوى هلاكت و دورى از رحمت حق بكشاند . ( 184 ) ( أَ وَ لَمْ يَتَفَكَّرُوا ما بِصاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ ) : ( آيا تفكر نمىكنند كه مصاحب آنان جنون ندارد و او جز بيم دهندهاى آشكار نيست ) ، استفهامى انكارى و توبيخى است كه آنها را سرزنش مىكند و براى تصديق رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم در ادعاى نبوّت مىفرمايد : ( ما بِصاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّةٍ ) چون پيامبر در تمام طول زندگيش
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ۲ — صفحه 116
پدیدآورندگان: فاطمه مشايخ
ص۱۱۶
پاورقی
( 1 ) - سوره رعد ، آيه 28 .