گرفتار كرديم و علّت نزول اين عذاب هم همان فسق و تعدّى ايشان از اوامر الهى بود كه تكاليف خداوند را بر خود شاقّ و دشوار مىديدند . از اين آيه استفاده مىشود كه سنّت عمومى الهى بر اين است كه جلوگيرى نكردن از ستم ستمگران و موعظه نكردن آنان ( در صورت امكان ) و عدم قطع رابطه با آنها ، مشاركت در ظلم است و عذاب پروردگار كه در كمين ستمگران است شامل اين گروهى كه با آنها در ظلم مشاركت داشتند نيز مىشود . ( 166 ) ( فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ ما نُهُوا عَنْهُ قُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ ) : ( پس زمانيكه از آنچه از آن منع مىشدند ، سرپيچى نموده و تجاوز كردند ، به آنها گفتيم : بوزينگانى مطرود شويد ) ، ( عتو ) يعنى زياده روى در معصيت و گناه ، پس آنها مصر بر عدم ترك گناه بودند و در معصيت و نافرمانى خدا مبالغه نمودند ، آنگاه خداوند آنها را با فرمان تكوينى خود به صورت ميمونهايى رانده شده ، مسخ فرمود و به شكل بوزينههايى پست و مطرود درآمدند . ( 167 ) ( وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذابِ إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقابِ وَ إِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ ) : ( و زمانيكه پروردگارت اعلام نمود كه قسم خورده تا روز قيامت بر آنها كسانى را بگمارد كه آنها را به بدترين وجهى عذاب كنند ، بدرستى كه پروردگارت سريع مجازات است و براستى كه او آمرزنده و مهربان نيز هست ) ، يعنى پروردگارت اعلام كرد كه سوگند خورده همواره كسانى را بر يهود بگمارد كه بدترين عذابها را به آنها بچشانند و اين امر تا قيامت ادامه دارد و در ادامه مىفرمايد : پروردگار تو سريع العقاب است و بلافاصله مىفرمايد : همو آمرزنده و مهربان هم هست . لذا معلوم مىشود كه پارهاى از عقابهاى خداوند و مجازاتهاى او به سرعت نازل مىشود ، مثل مجازات اهل طغيان ، امّا خداوند در برابر گناهان آمرزنده و نسبت به
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ۲ — صفحه 104
پدیدآورندگان: فاطمه مشايخ
ص۱۰۴