اين قطعه كه چهار صفحه از « الحكمة الخالدة » را گرفته شامل مطالبى است جدا از آنچه در مآخذ ديگر عربى و فارسى از سخنان بزرجمهر نقل شده و با اين عبارت شروع مىشود :
« خمسة اشياء من سجايا العلماء ؛ الّا يأسوا على ما فاتهم ، و لا يحزنوا لما لم يصبهم ، و لا يرجوا ما لا يجوز لهم فيه الرّجاء ، و لا يستلينوا و يفتلوا فى الشّدّة ، و لا يبطروا فى الرّخاء » .
ما اخترته من حكم كسرى قباد « جوابات كسرى « 2 » قباد ملك الروم عما ساله عنه و ما اجاب به غيره من المسائل »
اين قطعه نيز كه چهار صفحه از « الحكمة الخالدة » را گرفته « 1 » گزيدهاى است از كتاب يا رسالهاى در حكمت و ادب شامل سخنانى از كسرى كه قسمتى از آنها در پاسخ پرسشهاى پادشاه روم و قسمتى ديگر در پاسخ پرسشهاى ديگران بوده .
همانطور كه قبلا ذكر شد در ادبيات اخلاقى ساسانى تأليف كتابها يا رسالهها بهصورت پرسش و پاسخ يكى از كارهاى معمول و رايج بوده ، و قطعه حاضر هم مستخرج از يكى از همان كتابها يا رسالهها است . از عنوان اين قطعه چنين برمىآيد كه سؤالكننده پادشاه روم بوده ، ولى در خود قطعه نامى از پادشاه روم نيست ، و قطعه با عبارت « سئله سائل » شروع مىشود ، و همه سخنان كسرى هم در همه قطعه در جواب سؤالكنندهء ناشناس است . اين كسرى بنابر آنچه در عنوان چاپ شدهء كتاب آمده بايد قباد پدر انوشيروان باشد ، ولى چنان كه از نسخهء ديگر برمىآيد كسرى بن قباد است نه كسرى قباد و بنابراين منسوب به خسرو انوشروان خواهد بود و اين هم صحيحتر به نظر مىرسد ، زيرا در ادبيات ساسانى آنكه به حكمت و ادب معروف شده و سخنان بسيارى در اين زمينه به او نسبت دادهاند خسرو انوشروان است نه قباد پدر او . احتمال مىرود كه اشتباه كسرى بن قباد به كسرى قباد ناشى از
هامش
( 1 ) . الحكمة الخالدة ، ص 45 - 41 .
( 2 ) . در نسخهاى ، كسرى بن قباد .