مىبايستى فراگيرند تاليف شده ، كتابهائى كه در زبان فارسى به نام آيين خوانده مىشده ، مانند آيين تيراندازى ، آيين چوگانبازى ، آيين اسبسوارى و سواركارى ، آيين جنگ و مانندهاى اينها ، و ترجمههاى عربى آنها به نام ادب و جمع آن آداب خوانده شده و در جاى ديگر به تفصيل از آنها سخن رفته است « 1 » .
از اينكه در ضمن كارهاى اصلاحى خسرو انوشروان يكى هم رسيدگى به كار معلمان و مؤدّبانى بوده است كه به اين اسواران فرهنگ و ادب مىآموختهاند و اهتمام به اين امر كه آيا آنها در برابر مزدى كه براى اين كار خود دريافت مىكردهاند كوششى متناسب با آن به كار مىبردهاند يا نه ، چنين برمىآيد كه شاهان ساسانى را به اين موضوع توجه خاص بوده و آن را هم در رديف كارهاى مهم دولت خويش مىشمردهاند .
كتابهائى كه در اين زمينه از فارسى ساسانى به عربى ترجمه شد
در ضمن كتابهائى كه در قرنهاى نخستين اسلامى از فارسى ساسانى به زبان عربى ترجمه شده شده كتابى بوده است كه نام عربى آن در فهرست ابن نديم به اينگونه آمده است : « كتاب تعبئة الحروب و آداب الاساورة و كيف كانت ملوك الفرس تولّى الأربعة الثّغور من الشّرق و الغرب و الجنوب و الشّمال « 2 » » يعنى كتاب سازماندهى جنگها و آيينهاى اسواران و اين كه پادشاهان ايران چگونه فرماندهانى براى مرزهاى چهارگانهء كشور از شرق و غرب و جنوب و شمال برمىگزيدند " . در همين زمينه در همين فهرست « 3 » نام كتاب ديگرى نيز آمده كه در آن هم نامى از اسواران هست و آن كتابى است
پاورقی
( 1 ) . محمد - محمدى ، كتاب الترجمة و النقل عن الفارسية فى القرون الاسلامية الأولى ، الجزء الأوّل ، كتب التاج و الآئين . انتشارات كرسى زبان و ادبيات فارسى در دانشگاه لبنان ، چاپ اول بيروت 1964 م . ص 230 به بعد و چاپ دوم ، تهران ، انتشارات توس ، 1375 ه . ش .
( 2 ) . الفهرست ، ص 314
( 3 ) . الفهرست ، ص 315