نوشته است « 1 » .
ديگر از شهرهاى مهم اين تسو مادرايا بود كه يعقوبى محل آن را بين جبّل و مبارك نشان داده و گفته كه آنجا هم منزل اشراف ايرانى و قديم است « 2 » . ( اين نام را كه در كتاب يعقوبى با دال بىنقطه نوشته شده با ذال نقطهدار هم نوشتهاند ) لوسترانج محل اين شهر قديمى را در همين جاى كوت العماره امروز نشان مىدهد و گويد كه رود نهروان كمى پايينتر از آنجا به دجله مىريخته است « 3 » .
خراج اين تسو در سياههء ابن خردادبه هزار كر گندم و هزار و دويست كر جو و پنجاه هزار درهم نقد « 4 » و در سياهه قدامه هزار و هفتصد كر گندم و هزار و سيصد كر جو و پنجاه و سه هزار درهم نقد بوده است « 5 » .
* * *
دو تسوى بادرايا و باكسايا
در نزديكىهاى مرز عراق كنونى با ايران امروز دو محل هست كه يكى به نام بدره و ديگرى به نام « بكسايه » خوانده مىشوند . اين دو نام باقىمانده از نامهاى اصلى و قديمى اين دو تسو هستند كه محل آنها در همين مكان بوده است . در معجم البلدان و مراصد الاطلاع آمده كه باكسايا و بادرايا دو تسو هستند مجاور يكديگر كه ميان بندنيجين و نواحى واسط در اقصاى نهروان قرار دارند . و يعقوبى به اين مطلب اشاره كرده كه راهى كه از واسط به اين دو تسو مىرود همان راهى است كه از « مبارك » در ساحل شرقى مجراى قديم دجله و در مقابل روستاى نهر سابس جدا مىشود . و از آنجا كه راه كنونى همين دو محل يعنى بدره و بكسايه هم همين راهى است كه از كوت به بدره و از شيخ سعد به بكسايه مىرود چنين حدس مىزنند كه با كنجكاوى در
هامش
( 1 ) . به گفته مسعودى در التنبيه و الاشراف ( ص 53 ) نهروان پس از عبور از عبرتا و برزاطيا و اسكاف بنى الجنيد در ناحيهء جرجرايا به دجله مىريخته است .
( 2 ) . يعقوبى : البلدان ، ص 321 و 322 .
( 3 ) . بلدان الخلافة الشرقيه ، ص 44 و 57 و 84 .
( 4 ) . ابن خردادبه ، الممالك . . . ص 14 .
( 5 ) . قدامة ، نبذ من كتاب الخراج ، الممالك . . . ص 239 .