تسوى برازرود
اين تسو نام خود را از رودى گرفته كه از آن آبيارى مىشده برازرود چنان كه در استان شادفيروز گذشت نام يكى از هفت نهرى بوده كه از تامرا جدا مىشده « 1 » . برازرود در نخستين شكل عربى خود به صورت براز الروز درآمده كه ابن خردادبه و قدامه هم آن را به همينگونه ذكر كردهاند . ياقوت گويد : براز الروز از طسوجهاى سواد است و در جانب شرقى استان شادقباد واقع شده و معتضد خليفه را در آنجا ساختمانهاى بزرگ بود « 2 » . و نيز گويد : براز الرود يكى از هشت تسوى شادقباد است كه استانى است در شرق بغداد « 3 » . اين نام چنان كه در مقدمه درباره تعريب آن گذشت بعدها به تدريج دچار تحريف هم شده و به صورت بلدروز درآمده و امروز به اين نام معروف است . تسوى برازرود در شرق تسوى وندنيكان و بين آن و بعقوبا قرار گرفته بود « 4 » .
اين تسو داراى هفت روستا و هشتاد و شش خرمن جا بوده خراج آن را ابن خردادبه سه هزار كر گندم و پنج هزار كر جو و يكصد و بيست هزار درهم نقد « 5 » و قدامه سههزار كر گندم و پنجهزار و يكصد كر جو و يكصد و بيست هزار درهم نقد نوشتهاند « 6 » .
Footnote
( 1 ) . معجم البلدان ، 1 / 813 .
( 2 ) . معجم البلدان ، 1 / 534 .
( 3 ) . معجم البلدان ، 3 / 227 .
( 4 ) . لوسترانج برازرود را طسوج تامرا شمرده ( بلدان الخلافه الشرقيه ، ص 86 ) شايد اين بدان علت باشد كه برازرود يكى از رودهايى بوده است كه از تامرا جدا مىشده و گرنه تسوى تامرا همانگونه كه گذشت جزء استان شادفيروز بوده و برازرود جزء استان شادقباد .
( 5 ) . ابن خردادبه ، المسالك و الممالك ، ص 13 .
( 6 ) . قدامه ، نبذ من كتاب الخراج ، المسالك ، ص 239 .