اين فضل بن مروان از جمله واليانى بوده كه نام او در بعضى مآخذ عربى در ذكر خراج برخى از ايالات در قرنهاى نخستين اسلامى برده شده و آنهم بدين سبب كه وى مبالغى را كه بابت خراج برخى از آن ايالات به طور مقطوع متعهد مىشده با مبالغى كه خراج همان ايالات در زمان ايرانيان بوده كموبيش تفاوتى قابل ذكر داشته از آن جمله به نقل ابن خردادبه خراج خوزستان را كه در زمان ايرانيان پنجاه ميليون درهم بوده او به چهل و نه ميليون درهم پذيرفته و خراج فارس را كه در زمان ايرانيان چهل ميليون درهم بوده او به سى و پنج ميليون پذيرفته « 1 » و اينگونه سنجش با ارقامى چنين دقيق مىرساند كه اين مقايسه از روى همان ديوانهاى قديم كه در دستگاه مالى دورههاى بعد هم همچنان حفظ مىشده صورت گرفته است . و چون در گفتارهاى آيندهء اين كتاب از آن ديوانهاى كهن نمونههاى بيشترى خواهد آمد از اينرو در اينجا به همين اكتفا مىشود .
پاورقی
( 1 ) . المسالك و الممالك ، ص 43 و 48 .