خلايق چو خورشيد و مه صبح و شام * يكى در سجود و دگر در قيام
ز بس فيض بخش است دارد صفا * اجابت رسد پيشتر از دعا
نگردد در آنجا كسى بينوا * نى بوريايش ندارد ريا
و اين مسجد عالى را مولانا نخلى كه از شاخچهء قلم ، گلهاى معنى رنگارنگ مىنمود « محل مشايخ » تاريخ يافته و به خط جلى قصيده كرده به كتابههاى مسجد عالى ثبت كردهاند .
اين تاريخ در همان قصيده است .
و عمارات امير عاليجاه ندر ديوان بيگى در ولايت بخارا بسيار است ، چنانچه حوضى كه الوقت مشهور است و مدرسه نيز در مقابل حوض مسجد واقع شده است كه فى الحال طلبه در آنجا ساكن مىباشند . ديگر از بقعهاى خير مثل رباط و سردابه و پل و غيره بسيار است در هر ولايت .
مسجد ملّا صالح كاهى
ميرزا صالح كاهى از آدمى زادگان مقرّر و از مردم مشتهر ولايت سمرقند بوده و در علم سياق وقوف لا كلام و مهارت تمام داشته و نيز پدران مشار اليه در تمام قلمرو از علم سياق شهرهء آفاق بودهاند و مولانا خواجه كاه كه از آباى عظام و اجداد كرام اوست در منصب ديوان سركارى قطب الابرار ، غوث الاخيار ، مقرب كردگار ، حضرت خواجه احرار ، قدّس سرّه سرافراز بوده بواسطهء خدمت آن حضرت در زمرهء خواص اختصاص يافته و در مرتبهء مرتاضى ممتاز سرافراز گشته . اما ميرزاى مذكور از روى وقوف و دانش تا درين كار شروع نموده و قلم رقم در كاغذ سياق مانده و قدم ديانت در جادهء كفايت نهاده در دفتر اعمالش ظلم و ناراستى در جرايد اقوالش ارقام تعدى لغو بوده طريق راستى پيشه دارد و صراط مستقيم در انديشه و اطوار او مقبول خلايق و افعال او پسنديده و لايق .
در تاريخ 1029 در ولايت سمرقند در گذرى كه موسوم است به بازارگاه فى سبيل اللّه مسجدى عمارت كرد در غايت رفعت و در نهايت رتبت و زينت و تاريخ اين بقعه را يكى چنين گفته :
تاريخ
به تاريخش اگر پرسند فى الحال * بگو « خير محمد صالح آمد »