نيز قطعهاى از كتاب 31 مورّخ مزبور : « همين كه هولوفرن ديد ، كه كارهايش رو بانحطاط است ، سربازان اجير را مرخص كرد ، زيرا از شورش آنها بيمناك بود و چون در اين زمان پول نداشت ، معبد ژوپىتر ( خداى بزرگ روميها ) را غارت كرد . اين معبد بر كوهى آريادنه « 1 » نام واقع و از ديرزمانى پناهگاه ( بست ) بود . او اين معبد را غارت كرده ، حقوق عقب افتاده زير دستانش را پرداخت » .
چنين است مضامين نوشتههاى ديودور ، كه بما رسيده است . از تاريخ ازمنه بعد كاپادوكيّه معلوم است ، كه آريآرات سوّم لقب مقدّس داشت ( 221 - 163 ق . م ) . او بمعيّت آنتيوخوس سلوكى با روم جنگيد و بعد از شكست آنتيوخوس مجبور گرديد ، سهمى از غرامات جنگ را به عهده بگيرد . پس از آن او متّحد با وفاى پرگام و روم شد . در 182 ق . م منازعه او با فرناك پادشاه پنت باعث جنگى در آسياى صغير گرديد ، كه به تمام دول آن سرايت كرد ( شرحش پائينتر بيايد ) در نتيجه آريآرات قسمتهاى ارمنستان را ، كه در تصرّف داشت ، بارمنستان بزرگ و سوفن واگذارد . بعد از فوت آريآرات چهارم ( 156 - 131 ) كاپادوكيّه دچار اغتشاشات داخلى گرديده ، در تحت نفوذ دولت پنت درآمد ، ولى ، پس از اينكه پومپه سردار روم مهرداد ششم پنت را شكست داد ، كاپادوكيّه تابع روم گرديد و خانواده آرىبرزن ايرانى از طرف روميها بسلطنت برقرار شد .
آنتونيوس يكى از زمامداران سهگانه روم ، كه معاصر ( اوكتاويوس اوگوست « 2 » ) و ( لپيد « 3 » ) بود ، حكومت را به آرخهلائوس پسر سردار مهرداد داد و او چندى در كاپادوكيّه رياست داشت ، تا در زمان تىبريوس « 4 » امپراطور روم كاپادوكيّه ايالتى از دولت روم گرديد و پس از تقسيم دولت روم بقسمت شرقى و غربى ايالتى از دولت بيزانس بود ، تا سلجوقيها روى كار آمدند و اين مملكت را جزو دولت خود كردند .
كاپادوكيّه از جهت بودنش در مدّت قرونى زياد در تحت اداره روميها و دولت
هامش
( 1 ) -Ariadne .( 2 ) -Octavius Augustus .( 3 ) -Lepide .( 4 ) -Tiberius .