و گلدانهائى نيز يافتهاند ، كه از نقره است . اشياء زيادى هم بدست آمده ، كه حاكى از روابط تجارتى سكاها با يونان و روم است و چنين به نظر مىآيد ، كه روابط تجارتى سكاها با مهاجرين يونانى ، در كنار درياى سياه ، از قرن هشتم ق . م شروع شده . پوليب گويد ، كه يونانىها از درياى سياه مال التجارهء زياد تحصيل مىكردند و اين امتعه را ذكر مىكند : بنده ، حشم ، غله ، عسل ، موم ، ماهى شور ، چوب ، پوستهاى گوناگون ، فلزات ، معدنيات و كهربا . يونانىها به سكاها شراب و روغن و ظروف گلى و منسوجات و اشياء صنعتى از طلا و فلزات ديگر و سفال ميفروختند .
حمامهاى آنها خيلى ابتدائى بوده : توضيح آنكه در چادرى از نمد روى سنگهائى ، كه از آتش داغ شده بود ، شاه دانه مىپاشيدند و دود و بخار زيادى برمىخاست و با اين بخار بدن را پاك مىكردند . شهرهاى يونانى در سواحل درياى سياه گاهى مورد تاختوتاز سكاها واقع مىشدند و در بعض موارد مجبور بودند ، كه باجى به آنها بپردازند ، تا از حملات آنها مصون بمانند .
راجع بمذهب و بعض عادات و اخلاق ديگر سكاها آنچه مقتضى بود از قول هرودوت بالاتر ذكر شده . بالاخره به اين سئوال مىرسيم ، كه اين مردمان از چه نژادى بودهاند ؟ در تورية سكاها را مأجوج ناميده و از اعقاب يافث بن نوح دانسته اند ( سفر پيدايش ، باب دهم ) . اكنون اين مسئله بطور قطع حل نشده ، ولى ظّن قوى اين است ، كه سارماتها و سكنهء سكائيه قديم ، يعنى فلاحين سكائى ، آريانى بودهاند ، ولى سكاهاى پادشاهى ، كه بعدتر به اين سرزمين آمده و بر سكائيهء قديم مسلط شدهاند ، از نژاد تورانى آلتائى بشمار مىآيند . بقراط راجع به سكاها گويد ، كه اينها جز بخودشان بمردمى شباهت ندارند ، رنگ پوستشان زرد و تنشان ثمين است و چون ريش ندارند مردانشان شبيه زناناند . محققين تصور ميكنند ، كه اين توصيف بقراط راجع به سكاهاى پادشاهى است ، كه بر سكائيه استيلا يافته بودند و تاختوتاز و غارت و چپاول پيشهء اينها بود ، اينان دشمنان يونانىها بودند و اينان نيز در نيمهء دوّم قرن هفتم ق . م به ماد و ارمنستان و كاپادوكيه ايلغار كردند .
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى ) — صفحة 617
مساهمون: حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
ص٦١٧