ذكر سوانح سنهء اربع و اربعين و سبعمائه هجرى [ موافق سال هفتصد و سى و چهارم از رحلت خير البشر « 1 » ]
بزرگترين واقعات در اين سال قتل امير شيخ حسن كوچك است . و تفصيل اين مجمل آنكه بعد از فتح مملكت آذربايجان و موقان و اران لشكرى با سليمان خان به روم فرستاد . آن لشكر شكست خورده بازآمدند شيخ حسن ، امير يعقوبشاه را كه در آن لشكر از وى تقصيرى واقع شده گرفت . به حسب اتفاق خاتون شيخ حسن كه عزت ملك نام داشت ، با يعقوبشاه سر و كارى داشت . گمان برد كه مگر يعقوبشاه را دانسته گرفتهاند . از بيم جان خود دو سه زن را كه هميشه در همه وقت محرم اسرارش بودند ، با خود متفق ساخته شب سهشنبه بيست و هفت رجب سنهء مذكور شيخ حسن را در خفيه به فشردن خصيتين هلاك گردانيد . خواجه سلمان [ ساوجى ] اين قطعه را در قضيهء كشتن شيخ حسن كوچك به نظم آورد :
ز هجرت نبوى رفته هفتصد و چل و چار * در آخر رجب افتاد اتفاق حسن
زنى ، چگونه زنى ، خير خيّرات حسان * به زور بازوى خود خصيتين شيخ حسن
گرفت محكم و مىداشت تا بمرد و برفت * زهى خجسته زنى خايهدار مرد افكن « 2 »
هامش
( 1 ) . ق : عليه و آله التحية من الملك الأكبر .
( 2 ) . قاضى مظفر الدين شاه قزوينى نيز در تاريخ مرگ شيخ حسن چوپانى گفته :نويان زمان ، شيخ حسن چوپانى * از حكم قضا و قدر يزدانى
در سال « دمذ » در شب روز مبعث * بر دست زنش تباه شد پنهانىو لفظ « دمذ » بر اساس حساب جمل برابر است با 744 .