مير سه روزه و اصانلو محله . ملگونف محلههاى زير را نيز نام برده است :
سبزه ميدان ، بلوچى خيل ، افغان ، چاله باغ ، قليچلى محله ، ملا مجد الدين ، در مسجد ، پاىچنار ، شيشهگر ، بهار آباد ، شاهزاده حسين ، امامزاده عبد اللّه و امامزاده يحيى .
شهر هفت مسجد ، پنج مدرسه ، هفت آب انبار ، پنج امامزاده در داخل و دو امامزاده در خارج و 15 تكيه ، هفده كاروانسرا و چندين حمام دارد « 79 » . « 1 »
مسجد عمدهء شهر يا مسجد جامع « 2 » در روزگار باستان معبد گبرها بود . ميگويند قبر فريدون در نزديكى آن واقع است . ولى اثرى از آن ديده نميشود . بناى ديگرى در آنجا بود كه محل آن معلوم است . ولى از خود بنا اثرى نيست . آنجا گنبد سلم و تور بود كه مىگفتند برج مخروطى شكل با پوشش سمنتى بارتفاع بالغ بر صد پا و بقطر سى پا دارد . فريزر ميگويد بگفتهء اهالى كتيبهاى داشت حاكى از اينكه حسام الدوله « 3 » از فرمانروايان ديالمه كه در قرن پنجم هجرى درگذشته در آنجا مدفون شده و بنابراين معلوم مىشود كه گنبد سلم و تور مذكور بناى اصلى كه ابن اسفنديار و ظهير الدين نوشتهاند نبوده و بقدرى محكم بود كه با وجود چندين زلزله از بين نرفته بوده است . آغا محمد خان سعى كرد آن را خراب كند . اما نتوانست و بالاخره در زلزلهء سال 1225 هجرى درهم شكست و بفرمان ملك آرا محمد قلى ميرزا فرزند فتحعلى شاه كه حاكم مازندران بود آن را خراب كردند . وقتى كه استوارت « 4 » به سارى رفت اثرى از آن نديد . فقط در محل سابق بناى مزبور چالهاى مشاهده كرد . اسامى
هامش
( 1 ) - رجوع كنيد به ( گزارش ديپلماسى و كنسولى ) مؤلف تحت شمارهء 4812 ص 19
( 2 ) - در كتاب تاريخ مازندران ظهير الدين مذكور است كه مسجد جامع سارى را در زمان خلافت هارون الرشيد يحيى بن يحيى بنياد نهاد و مازيار بن قارن باتمام رساند . ( مترجم )
( 3 ) - اين بايد بىشك يكى از اسپهبدان آل باوند مازندران باشد . رجوع كنيد ( به سفرها و ماجراها در استانهاى ايران در جنوب درياى خزر )( Travels and Adventures in . . . )اثر فريزر چاپ لندن 1866 ص 42 - 44
( 4 ) -Stuwartسياح انگليسى ( مترجم )