مسيحى ويرانهاى بيش نبوده و فقط پايههاى آن باقى بود . همين مؤلف باز ميگويد سابقا در مركز شهر برج بلند مقبره فريدون واقع بود « 1 » . در سال 1860 مسيحى مقادير زيادى آجر از پايه آن درآورده و بردند و در حين كندن چندين قبر كشف شد « 61 » .
آمل از زلزله و طغيانهاى رودخانهء هراز صدمات بسيار ديده و هر وقت كه مردم آجر لازم دارند هر نقطه را كه بعمق چند پا ميكنند آنچه بخواهند آجر بدست ميآورند .
اندازهء بعضى از اين آجرها 16 اينچ در 16 اينچ و بضخامت سه اينچ است و به آجرهاى گبرى موسوماند « 2 » .
ناحيهء آمل به هشت بلوك زير تقسيم مىشود . ( 1 ) بلده ( 2 ) اهلم رستاق ( 3 ) چلاو ( 4 ) دابو ( 5 ) دشت سر ( 6 ) گرم رودپى ( 7 ) هرازپى ( 8 ) ليت كوه . « 3 » راه معمولى بين آمل و طهران كه شاهراه تجارتى بين پايتخت و مشهدسر است از آمل به پرسپ 19 ميل ( 4 فرسخ و نيم ) رودخانهء پنج آب سه ميل و نيم كهرود سه و 4 / 1 ميل ، بايجان چهار و 4 / 1 ميل ، و نه شش ميل ، رينه شش ميل ، اسك سيزده ميل گردنهء امامزاده هاشم بارتفاع 8700 پا پانزده ميل ، آه شش ميل ، جاجرود يازده ميل طهران بيست و يك ميل . جمعا 110 ميل و نيم است . اين راه در واقع از آمل تا امامزاده هاشم از كنار رودخانهء هراز ميگذرد « 62 » .
راه ديگر از آمل به گليا ، نشل ، ارجمند يالروز ، نوا ، آه و طهران است كه جمع آن تقريبا 144 ميل و خيلى بندرت و شايد هيچوقت محل رفتوآمد كاروانها نبوده است .
در نقاط بين راه غير از موقع تابستان در اوقات ديگر خيلى بندرت سكنهاى ديده مىشود . ناحيهء لاريجان چنان از كوهها و گردنههاى تنگ محصور شده است
هامش
( 1 ) - تذكرة الشعراء دولتشاه سمرقندى صفحه 298 .
( 2 ) - رجوع كنيد به تاريخ ابن اسفنديار ص 40 .
( 3 ) - رجوع كنيد به ضميمه اول ( ه ) : دهات آمل .