پرش به محتوای اصلی

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحه 181

پدیدآورندگان:

ص۱۸۱
پوشيده است چنان كه چشم زمانه مانند آن را در زيبائى و نرمى و جواهرنشانى نديده . آقا « 1 » دستش را به زير آن جبه برد و آن را بستود ، و هنگامى كه از نزد پادشاه بيرون رفت ، سليمان فرمان داد تا آن را در جامه‌دانى بگذارند و نزد او برند و از اينكه چنين تحفهء ناچيزى درخور مقام او نيست پوزش طلبيد و درخواست تا آن را بپذيرد » « 2 » . همين پادشاه يك بار كه از پايتخت بيرون مىرفت از آقا حسين خواست كه بنيابت او ، بر جايش بنشيند و فرمان‌دهى كند و او نيز چنين كرد « 3 » . نفوذ قاطع ملا محمد باقر مجلسى ( م 1110 ه ) ، ملاباشى ايران بعد از آقا حسين خوانسارى در امور كشورى عهد شاه سليمان و شاه سلطان حسين معروفست . وى همچنانكه ديده‌ايد بعد از وفات آقا حسين بسال 1099 ه رياست دينى و دنيوى يافت و ملاباشى ايران گرديد و بويژه از ضعف شاه سلطان حسين و ملا منشى او براى دخالت در كار ملك بهره گرفت چنان كه دربارهء او نوشته‌اند كه پادشاهى سلطان حسين موقوف بر وجود او بود و چون مرد آثار فتور در آن آشكار گرديد « 4 » ولى حقيقت امر آنست كه يكى از چند علت خرابى كار آن پادشاه ناتوان غلبهء اين مرد متعصب سخت - كش و يارانش بود . وى در سختگيرى و آزار اهل سنت ، و بر كسانى كه متهم ببدعت و الحاد مىشدند ، و در كشتار صوفيان و نشر خرافات و اوهام و نظاير اين گزافه - كاريها مشهورست « 5 » .
پاورقی
( 1 ) - « آقا » عنوانيست كه ايرانيان شيعى در مقام اشاره بعالمان شرعى خود به كار مىبرند . ( 2 ) - روضات الجنات ، ج 2 ص 351 . ( 3 ) - ايضا همان جلد و همان صفحه . ( 4 ) - ايضا همان جلد ، ص 78 . ( 5 ) - رجوع شود بكردارهايى كه ازو ضمن بيان حالش برشمرده‌اند . روضات الجنات ، ج 2 ، ص 78 - 93 . - از جملهء كارهاى جالب ملا محمد باقر مجلسى يكى اينست كه سفارش كرده بود تا هركس كه مىمرد كسانش چهل امضاء از شاهدان روى كفن آن مرده جمع مىكردند
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحه 181 | ذبيح الله صفا