از اين روى - درست است كه در آيه گفته مىشود :
كَيْفَ نُكَلِّمُ مَنْ كانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا
- مريم 29 .
واژه « كان » اشاره به حضرت عيسى عليه السّلام و حالتى كه از نظر كودكى و در گهواره بودن او در آن لحظات مشاهده كردهاند ولى مدتش گذشته است .
و سخن كسى كه ميگويد اين آيه اشاره به همان زمان حال است درست نيست زيرا اشاره به چيزى است كه زمانش سپرى شده ولى به زمان سخنان آنها در مورد حضرت عيسى عليه السّلام كه ميگويند ما چگونه با كودكى كه در گهواره است سخن بگوئيم نزديك است . در آيه گفت :
كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ
- آل عمران 110 .
گفتهاند
« كُنْتُمْ »
در معنى حال است يعنى اكنون بهترين امت هستيد ، كه اين سخن درست نيست بلكه اشاره به اينست كه ميگويد :
كنتم كذلك فى تقدير اللّه تعالى و حكمه .
يعنى در تقدير خداى تعالى و حكم او شما بهترين امت بودهايد . در مورد آيه :
وَ إِنْ كانَ ذُو عُسْرَةٍ
- بقره / 280 .
گفته شده « كان » يعنى حاصل شد و واقع شد « 1 » .
Footnote
( 1 ) آيه فوق يكى از آيات بسيار مهم اقتصادى اجتماعى و تربيتى اسلام است كه بعد از دستور حذف رباخوارى از جامعه ميگويد : « كسانى كه ربا خوارند در آستانه قيامت همچون ديوانگان از قبرهاشان بر ميخيزند زيرا احمقانه مىپنداشتند ربا خوارى و داد و ستد هر دو يكى است و حال اينكه خداوند ربا را حرام و پيشهورى و كسب را جائز و حلال كرده . . . خداوند سود ربا را نابود ميگرداند و بخشش و صدقات را افزونى ميدهد ، خداوند مردم بىايمان و تبهكار گنه پيشه را دوست ندارد .