49 - محمود شبسترى
دربارهء شيخ محمود شبسترى و آثار منظوم او پيشازين سخن گفتيم « 1 » . از مهمترين كتب او بنثر فارسى يكى كتابيست بنام « مرآة المحققين » كه يك بار بسال 1318 ه . در مجموعهيى موسوم به عوارف المعارف در تهران طبع شد و از آن نسخى نيز در دستست .
نثر رساله ساده و روان و از نوع نثرهاى سادهء علمى است و در هفت باب تنظيم شده ؛ باب اول در بيان نفس طبيعى و نباتى و حيوانى و انسانى - باب دوم در صورت موجودات - باب سوم در بيان واجب و ممكن و ممتنع - باب چهارم در بيان آنكه حكمت در آفرينش چيست - باب پنجم در بيان مبداء و معاد - باب ششم در برابر كردن آفاق و انفس - باب هفتم در تطبيق آفاق و انفس .
ديگر از آثار منثور او ترجمهء منهاج العابدين غزالى است و ديگر رسالهء شاهد و ديگر رسالهء حق اليقين فى معرفة اللّه و العوالم كه مشتمل است بر هشت باب : باب اول در ظهور ذاتى حق و بيان مقام معرفت او - باب دوم در ظهور صفاتى او و بيان مقام علم او - باب سوم در مظاهر و مراتب آن و بيان مبداء - باب چهارم در وجوب وحدت واجب تعالى - باب پنجم در ممكن الوجود و كثرت - باب ششم در تعيّن حركت و تجدّد تعيّنات - باب هفتم در حكمت تكليف و جبر و قدر و سلوك - باب هشتم در بيان معاد و بيان جبر و حقيقت فنا و بقا « 2 » .
هامش
( 1 ) - همين كتاب و همين جلد ص 763 - 771 .
( 2 ) - دربارهء آثار منثور شبسترى مخصوصا رجوع شود به از سعدى تا جامى ( ترجمهء جلد سوم تاريخ ادبيات برون ) از آقاى على اصغر حكمت چاپ دوم ص 192 - 194 .