در كتابى كه بدست وزيرى بزرگ و صاحب تدبير و مقتدر نوشته ميشد ، نشانهء سياست شديد و حادّى است كه دولت سلاجقه بيشتر از بيم ديلميان و مردمان عراق كه دشمنان آنان بودهاند ، بر ضد شيعيان آغاز كرده بود .
نظام الملك اين سياست خشن و متعصبانه را در عهد ملكشاه كه قدرتى بيشتر داشت با شدت زيادتر بر ضد شيعيان اجرا مىكرد چنان كه در رى عدهيى از علماى بزرگ شيعه را بعنف وادار به ترك عقيدهء خود كرد و استخفافها بر آنان روا داشت .
صاحب كتاب « بعض فضائح الروافض » ميگويد « 1 » : « باز چون عهد كريم ملكشاهى بود سقاه اللّه برحمته ، نظام الملك ابو على حسن بن على بن اسحق از سرّ عقيدهء اينها آگاه بود ، همه را خوار كرد و در رى هركس دعوى دانشمندى از اينها كردى چون حسكا « 2 » بابويه ، و بو طالب بابويه ، و ابو المعالى امانتى ، و حيدر زيارتى مكى ، و على عالم ، و ابو تراب دوريستى ، و ابو المعالى نگارگر ، و جز اينها از رافضيان ، همه را بفرمود تا بر منبرها بروند ، سرها برهنه كرده ، بيحرمتى و استخفاف مىكردند ، و ميگفتند كه شما دشمنان دينيد ، سابقان اسلام را لعنت مىكنيد ، و شعارتان شعار ملحدانست « 3 » ، ايمان بياوريد ! تا اگر ميخواستند و اگرنه ، ايمان ميآوردند و از مقالت رفض بيزار مىشدند . »
سلطان محمود سلجوقى كه نسبت به شيعه و باطنيه دشمنى سخت ميورزيد « 4 » همان رفتار پدر را با شيعه دنبال ميكرد چنان كه « اگر اميرى كدخداى رافضى داشتى بسى رشوت بدانشمندان سنى دادى تا بگفتندى كه او رافضى نيست ، سنى است يا حنفى » « 5 » و در عهد اين هر دو سلطان رافضيان را از داشتن مدرسه و ترتيب خانقاه منع ميكردند و در مجالس بحث و نظر راه نمىدادند « 6 » .
Footnote
( 1 ) - منقول در كتاب النقض ص 105
( 2 ) - لهجهييست از اسم « حسن »
( 3 ) - زيرا شعار شيعه رايت سفيد بود و شعار باطنيان هم رايت سفيد بود
( 4 ) - اخبار الدولة السلجوقية ص 82
( 5 ) - كتاب النقض ص 81
( 6 ) - كتاب النقض ص 45 و 46