درين امر از استاد خود پيروى كرده بود چنان كه وقتى نوح بن منصور سامانى او را بوزارت خود دعوت كرد از عذرهايى كه آورده بود يكى آن بود كه حمل اموالش براى او دشوارست زيرا فقط از كتب علم چهار صدبار شتر يا بيشتر دارد . فهرست كتب او در ده مجلّد بود و اين كتابخانهء عظيم بعد از صاحب بن عباد هم باقى ماند چنان كه وقتى محمود غزنوى رى را تصاحب كرد از آن خزانهء كتب تمام كتب مربوط بكلام را بيرون كشيد و آتش زد و باز در حوادث مربوط بغلبهء سلطان محمود بر شهر رى نوشتهاند كه او از كتابخانهء بزرگ شهر رى تمام كتب فلاسفه و مؤلفان معتزله و كتب نجوم را سوخت و از بازماندهء كتب صدبار كتاب از رى بغزنين برد « 1 » .
در سال 383 ابو نصر شاپور بن اردشير وزير صمصام الدوله و بهاء الدولهء ديلمى دار العلمى در بغداد تأسيس كرد و اين دار العلم كتابخانهء عظيمى داشت كه بعد از تسلّط سلاجقه بر بغداد در سال 447 دچار نهب و حرق شد و عدد كتب اين كتابخانه از ده هزار متجاوز بود « 2 »
هنگاميكه ابو يوسف قزوينى معتزلى ( م . 488 ) وارد بغداد ميشد ده بار شتر كتاب با خود داشت « 3 » .
يكى از كتّاب عضد الدولهء ديلمى بنام ابو على بن سوار كتابخانهيى در شهر رامهرمز و كتابخانهء ديگرى در بصره ايجاد كرد و براى كسانى كه به آن كتابخانها مراجعه و از آنها استفاده ميكردهاند مواجبى مقرر نمود و در كتابخانهء رامهرمز يكى از شيوخ معتزله همواره مشغول تدريس كلام بر روش معتزله بود « 4 » .
در بخارا شاهان سامانى كتابخانهء عظيمى داشتند حاوى انواع كتب كه ابو على ابن سينا از آن استفاده كرد . وى دربارهء اين كتابخانه گفته است كه اتاقهاى بسيار داشت و در هريك صندوقهايى از كتب بود ، در اتاقى كتب عربى و شعر و در ديگرى
Footnote
( 1 ) - تاريخ الخلفاء سيوطى و الكامل ابن الاثير حوادث سال 420
( 2 ) - كامل التواريخ ابن الاثير حوادث سال 383
( 3 ) - طبقات الشافعيهء سبكى ج 3 ص 320
( 4 ) - احسن التقاسيم ص 413 . الفهرست ص 139