قرآن و اسلام و علم « فقه » چنان نبوده است كه زندگى مسلمانان را يكباره در چارچوب دستورهاى فقهى گرفتار سازد . از همان آغاز كار به آيتها و حديثهاى زيرين اهميّت فراوان نهاده مىشد : « خدا در آئين براى شما گرفتارى ننهاده است ( حج 22 : 78 ) ، خدا براى شما آسانى مىخواهد نه دشوارى ( بقره 2 : 185 ) ، خدا مىخواهد بار شما را سبك سازد ؛ چه آدمى ناتوانست ( نساء 4 : 28 ) ؛ و حديثهائى همانند ، نيز بسيار است . . . ابراهيم نخعى يكى از فقيهان سرشناس سدهء اوّل اسلام از اين اصل پيروى مىكرده ، وى هيچگاه چيزى را حرام مطلق يا حلال مطلق نمىخواند ، بلكه مىگفت : اين را خوش نمىداشتند ( يعنى ياران ) و آن را مىپسنديدند ؛ و نيز عبد اللّه بن شيرمه ، از تابعان ، هيچگاه حكمى قطعى جز بر حلال بودن صادر نمىكرد و مىگفت : جز در جايى كه حديثهاى صحيح ثابت گردد ، نمىتوان چيزى را حرام قطعى داشت . » « 1 »
پاورقی
( 1 ) . همان منبع .