در دورهى سلطنت مظفر الدين شاه ، امتياز مزبور تجديد و تمديد گرديد و آخرين بار در ماه صفر سال 1324 قمرى ( 1906 ميلادى ) در زمان صدارت عين الدوله براى مدت بيست سال تمديد و قرار شد شركت شيلات سالانه 160 هزار تومان در ازاى بهرهبردارى از منطقهى وسيعى در كرانهى خزر به ايران بپردازد . در آن موقع كه بار ديگر خزانهى ايران تهى بود ، مظفر الدين شاه حق الامتياز سه ساله را از شركت شيلات يكجا دريافت نمود .
ب امتيازى كه به فرانسويان داده شد
كاوشهاى علمى در ايران
در حدود سالهاى 1314 - 1315 قمرى ( 1897 ميلادى ) دولت فرانسه امتياز كاوشهاى علمى براى كشف آثار باستانى را در سراسر خاك ايران براى ابد و به مدت نامحدود از مظفر الدين شاه گرفت .
مطابق اين امتياز خرابهها و مناطق باستانى ايران به دو قسمت تقسيم شده بود بدينمعنى كه دربارهى شوش ، مقررات و شرايط خاص پيشبينى شده و حفارى در ساير نواحى ايران تابع مقرراتى بود كه ضمن اعطاى امتياز حفارى از طرف ناصر الدين شاه به ديولافوى « 1 » منظور گرديده بود .
طبق اين امتيازنامه ، آنچه از حفارى در سراسر خاك ايران ، به غير از ناحيهى شوش ، به دست مىآمد بايستى به تساوى بين دولت ايران و دارندهى امتياز تقسيم شود ، ليكن كليهى اشياء و جواهرات و آنچه از حفريات شوش عايد هيئت علمى فرانسوى مىشد ، كلا متعلق به دولت فرانسه بود .
پس از صدور امتيازنامه دولت فرانسه ، يكى از علماى باستانشناسى خود موسوم به كنت دمرگان « 2 » را كه در مصر مشغول تحقيقات علمى مربوط به آثار باستانى مصر بود ، به ايران فرستاد . دمرگان كه سالها در انتظار چنان فرصتى بود ، به زودى عازم شوش گرديد و از سال 1317 قمرى كاوشهاى علمى را آغاز نمود . از جمله همراهان دمرگان كشيشى بود به نام
هامش
( 1 ) - شرح آن در فصل سيزدهم آمده است .
( 2 ) -JJ . M . de Morgan