هيئت افسران روسى طبق قراردادى كه در اينباره بين ميرزا سعيد خان وزير امور خارجه ايران و وزيرمختار روسيه در 11 ماده در تاريخ 1299 هجرى ( 1881 ميلادى ) در تهران منعقد شد ، تحت امر وزارت جنگ بودهاند . اينك متن فصل هفتم قرارداد استخدام كلنل چاركوفسكى :
فصل هفتم - در جميع كارهاى متعلقه به خود پالكونيك ( كلنل ) چاركوفسكى بايد به دستور العمل وزارت جنگ دولت عليه ايران كه خود مشار اليه تابع آن است حركت نمايد و وزارت مزبور هم متعهد است كه مواجب مشار اليه را بپردازد « 1 » .
اما در مورد استفاده از وجود افسران اتريشى براى تنظيم پياده جديد ، امپراتور اتريش درخواست ناصر الدين شاه را پذيرفت و دومين هيئت مستشاران اتريشى در سال 1296 هجرى مركب از چند افسر پيادهنظام و مهندس و مخابرات و قورخانه و توپخانه و موزيك به رياست سرهنگ شينونووسكى شيونوويتسن به استخدام دولت ايران درآمدند و ادارهى امور و تعليم صنف پياده و توپخانه را بر عهده گرفتند و مأموريت آنان سه سال طول كشيد .
نتيجهى اقدامات دو هيئت نظامى اتريش و سومين هيئت كه پس از سال 1299 هجرى به ايران آمدند ، اين بود كه در يك سازمان ، واحد بزرگى از ارتش ايران با اصول سازمانى ارتشهاى منظم اروپايى برقرار گرديد ، ولى چند سال بعد به تدريج واحد متشكل و منظم جديد دچار بىسروسامانى شد و فكر تشكيل سپاه نمونهى اتريشى نيز از ميان رفت .
علاوه بر افسران و مستشاران روسى و اتريشى در حدود سال 1300 هجرى قمرى دو افسر آلمان به نام وت « 2 » افسر پيادهنظام و فلمر « 3 » افسر توپخانه نيز براى تعليم در دار الفنون و تربيت سربازان ايران استخدام شدند . « بهطورى كه لرد كرزن در اين باب نوشته است در حدود سالهاى 1309 و 1310 هجرى ، علاوه بر صاحبمنصبان روسى هفت نفر صاحبمنصب اتريشى در ايران بودهاند و شش نفر از اين صاحبمنصبان سرتيپ بودهاند و يك نفر ياور موزيكالچى فرانسوى و يك نفر ايتاليايى و يك نفر بلغارستانى و دو صاحبمنصب پروسى كه در مدرسهى دار الفنون مشغول تعليم شاگردان بودهاند « 4 » » .
براى مزيد اطلاع خوانندگان گرامى ، سازمان ارتش ايران را در سال 1300 هجرى به صورتى كه در منابع داخلى تاريخ قاجاريه ذكر شده است ، ذيلا مىنگاريم :
1 - كامران ميرزا اميركبير ، نايب السلطنه ، وزير جنگ و رئيس كل قشون از توپخانه و
هامش
( 1 ) - نقل از كتاب « تحولات سياسى نظام ايران » تأليف جهانگير قائممقامى .
( 2 ) -Wet( 3 ) -Felmer( 4 ) - نقل از كتاب « تحولات سياسى نظام ايران » تأليف جهانگير قائممقام .