يادداشت دكتر حسين محبوبى اردكانى
در ميان اسناد گرانبهاى آقاى معاون الدولهء غفارى چند نامه از ميرزا علينقى حكيم الممالك والى وجود دارد كه او در مسافرت به پاريس به پدرش نوشته است و به جهاتى چند قابل توجّه است .
البته نامهء هر پسرى به پدرش خواه و ناخواه خالى از جنبهء خصوصى نيست ولى در اين نامهها اين جنبه فقط اختصاص به مسائل مالى دارد كه اكنون ديگر پس از قريب يكصد و بيست سال « 1 » مانعى براى انتشار آنها بشمار نمىرود .
ميرزا علينقى بطورى كه بسيارى از خوانندگان گرامى مىدانند به عنوان عضو هيئت سفارت فرخ خان امين الملك كاشانى ( جد آقاى معاون الدولهء غفارى ) به اروپا رفت ولى در آنجا بقول صاحب « مرآت البلدان » « . . . كارهاى رسمى خود را كنار گذاشته به تحصيل علم طب پرداخت . . . » ( ص 97 ) . چه در ايران در اين زمينه تحصيلاتى داشت و البته اين كار او خودسرانه نبود بلكه به دليل نامهاى كه همين الآن ملاحظه مىفرمائيد با موافقت صدراعظم وقت بود .
جهات قابل توجه بودن اين نامهها از اين قرار است :
نخست آنكه خود يك سفرنامهء مختصرى است از اين هيئت .
ديگر آنكه مراتب و وضع تحصيلى او و دو نفر از رفقاى ديگرش را بالنسبه روشن مىسازد .
سوم آنكه نظر نويسنده نسبت به تحصيلاتى كه براى يك جوان ايرانى لازم مىدانسته است در آن به خوبى نمايان است . در اين نامهها حكيم الممالك جوانى است دربارى ، عاقل ، مؤدب ، على الخصوص نسبت به پدرش و علاقمند به تحصيل و در عين حال واقف به نقص تحصيلات خود كه با كمال شهامت به اين امر اعتراف مىكند ولى با همهء اينها و با وجود
هامش
( 1 ) . با توجّه به چاپ مقاله در 1349 خورشيدى .