دين أو جنگ ميكنم وجهاد مىنمايم ، مراد بحجتهاى خدا آيات وعلاماتى است كه از براي شرايع دين خود قرار داده وآنها را حجت وبرهان كرده بر آنها مثل قرآن مجيد وأحاديث نبوي .
3778
انى لارفع نفسي أن تكون حاجة لا يسعها جودي أو جهل لا يسعه حلمى أو ذنب لا يسعه عفوى أو أن يكون زمان أطول « 1 » من زماني .
بدرستى كه من بلند مىدارم نفس خود را از اين كه بوده باشد حاجتي كه گنجايش نداشته باشد آن را بخشش من ، يا اين كه بوده باشد ناداني كه گنجايش نداشته باشد آن را بردبارى من ، يا گناهى كه گنجايش نداشته باشد آن را در گذشتن من ، يا اين كه بوده باشد روزگارى درازتر از روزگار من ، يعنى من نفس خود را بلند مرتبه تر مىدارم از اين كه بوده باشد حاجتي كه جود وبخشش من آن را برنياورد ، يا اين كه كسى از راه جهل وناداني خلاف أدبي نسبت بمن بجاى آورد وبردبارى من آن را نگذارند ، يا اين كه كسى گناهى نسبت بمن بكند ومن درنگذرم از آن وظاهر اين است كه مراد بزمان زماني باشد كه آدمي در عبادت وطاعت صرف ميكند بنا بر اين كه زمان هر كسى گويا همان است وباقي زمان أو را ثمره نباشد وبنا بر اين مراد اين باشد كه همچنين بلندتر مىدارم نفس خود را از اين كه بوده باشد زمان طاعت وعبادت كسى در شبانه روز درازتر از زمان طاعت وعبادت من ، وممكن است كه مراد زمان أصل وجود باشد ومراد اين باشد كه مرتبه من بلندتر است از اين كه زمان وجود كسى درازتر از زمان وجود من باشد واشاره باشد به آن چه در أحاديث ديگر وارد شده كه نفس مقدس حضرت رسالت پناهى صلّى اللّه عليه وآله وهمچنين آن حضرت صلوات اللّه وسلامه عليه
هامش
( 1 ) در بالاى كلمه « أطول » لفظ « معا » گذاشته شده يعنى قرائت « أطول » بفتح لام وضم آن هر دو جايز است