شرح : « يعنى آزاد را در مقابل برده قصاص نكنند » .
5055 - عنبسة بن مصعب گويد : به امام صادق عليه السّلام عرضكردم : اگر كنيزم زنا مرتكب شد او را خود ميتوانم حدّ بزنم ؟ فرمود : آرى ، لكن اين كار پنهانى انجام شود ، زيرا ميترسم مورد مؤاخذه حكومت واقع شوى .
شرح : « اجراى حدّ بدست قاضى شهر يا بفرمان او و بدست اعوان اوست و كسى حقّ ندارد از پيش خود حكم كند و حدّ بزند ، لكن در دوران جور و حكومت غاصب اگر از امام حقّ اذن بگيرد ميتواند شخص خود اجراى حدّ كند ، و اين خبر مربوط به زمان تقيّه است نه حكم اوليّهء اسلام » .
5056 - حسين بن خالد گويد : از امام ابو الحسن الرضا عليه السّلام سؤال شد از مرديكه كنيزى داشت و آن كنيز به او گفت : من حاضرم قيمت خودم را باقساط به تو بپردازم و هر مقدار پرداختم به سهم همان قدر آزاد شوم ، مالك پذيرفت ، و كنيز مقدارى از مبلغ را پرداخته بود ، كه مالك با او مواقعه كرد حكم چيست ؟ فرمود : اگر با زور از او كام گرفته به اندازه ى كه از مبلغ مكاتبه دريافت كرده است حدّ مىخورد ، و هر قدر طلبكار است به نسبت همان قدر از خوردن حدّ معاف است ، و اگر كنيز خود حاضر بوده كه از او كام گيرد ، او در جرم شركت داشته و نيز مانند مالك خود حدّ مىخورد .
شرح : « اين خبر سابقا با تفصيل و توضيح گذشت و نيازى بتكرار ترجمه هم
من لا يحضره الفقيه ( فارسي ) — صفحة 378
مساهمون: الشيخ الصدوق
ص٣٧٨