رفتار كنيد ، و با زبان نرم با ايشان سخن گوئيد ، شايد اصلاح شده كارهايشان را نيكو و با دقّت انجام دهند .
شرح : « مؤلَّف - رحمه الله - اين خطبه را در كتاب علل الشرائع با سندى قوى از ابن ابى عمير از بيش از يك نفر از روات امام صادق عليه السّلام از آن حضرت از پدرانش عليهم السّلام نقل كرده است ، و حاصلش اينست كه زن غالبا در اثر ضعف قواى دماغى رنگ پذير است ، و در جامعه هاى عقب مانده كه فساد بسيار است نبايد زن را به خود واگذاشت بلكه نياز بكمك و اعانت دارد ، و بايد با خوشخوئى و نرم زبانى فكر او را قوى و مستقيم كرد ، و نيز بايد دانست كه اين مطالب در مورد زوجه صادر شده نه در مورد مادر يا خواهر يا دخترانشان زيرا مخالفت با مادر شرعا جايز نيست ، اطاعت فرمان مادر بر فرزند واجب است مگر اينكه به خلاف رضاى حقّ امر كند ، و همچنين واجب نيست انسان با خواهرش در هر امرى ستيز و مخالفت كند ، مسألهء زناشوئى احكام خاصّى دارد و مصالح ويژه اى و عموميّت ندارد ، و در اين خبر حكم روى عموم رفته ، و إلَّا بسيارى از زنها عقل و انديشه و ايمانشان از مردهايشان بمراتب بيشتر و بالاتر است و مخالفت با آنها مخالفت با حقّ و واقع است ، امّا عدد اين گونه زنها در اجتماع اندك است و لذا بايد گفت اين صفاتى كه ذكر شد صفت غالب زنهاى بىفرهنگ است نه همهء بانوان » .
4901 - عبد الله بن مسكان گويد : امام صادق عليه السّلام فرمود : خداوند متعال پيغمبر اكرم صلَّى الله عليه و آله را به مكارم اخلاق ممتاز ساخت ، و اينك شما خود را بيازمائيد اگر از آن صفات كريمه چيزى در شما بود خداوند را شك كنيد و از او
من لا يحضره الفقيه ( فارسي ) — صفحة 268
مساهمون: الشيخ الصدوق
ص٢٦٨