1262 ه . ق ) ، ميرزا عباس ( فروغى ) بسطامى ( متوفاى 1274 ه . ق ) ، ميرزا محمد ( عاشق ) اصفهانى ( متوفاى 1281 ه . ق ) و سروش اصفهانى ( متوفاى 1285 ه . ق ) معاصر بوده است . « 1 »
سبك شعرى
قاآنى از ادامه دهندگان راه بانيان نهضت بازگشت ادبى است و به شيوه متقدّمين طبعآزمايى مىكند و توانايى او در به كارگيرى به موقع واژهها و تركيبات و اشرافى كه از خود نشان مىدهد آدمى را به شگفتى وامىدارد .
تشبيبهاى او در قصايدش سرشار از تصاوير بديع و زيبا است و مسمّطات وى نيز در ميان آثارش از منزلت خاصى برخوردار مىباشد ، ولى در غزل حرف چندانى براى گفتن ندارد .
شعر قاآنى با همه رسايى و شيوايى و ساختار محكم لفظى ، از ضعف محتوايى رنج مىبرد كه مىتوان ريشه آن را در رويكرد افراطى و به مديحهسرايى و سرودن اشعار مناقبى و ضد ارزش دانست .
در ديوان قاآنى چندين قصيده آيينى وجود دارد كه شمار بهترين اشعار آيينى در زمانه اوست .
دامنه تاثير آثار عاشورايى
قاآنى را به هيچ روى نمىتوان در زمره شعراى آيينى قرار داد . زيرا اغلب ديوان اشعار او آثار منقبتى توصيفى و هزلى است و آثار منظوم آيينى وى در مقايسه با ديگر آثار او معدود و ناچيز مىباشد .
از قاآنى يك قصيده عاشورايى به جاى مانده كه از ديرباز نظر مشتاقان ادب شيعى را به خود معطوف داشته است و در پيشينه شعر عاشورا در زبان فارسى بىسابقه است و مانند ندارد ولى بعدها افرادى به اقتفاى او ، مرثيه سرودهاند ، مانند شيداى گراشى ( 1296 - 1338 ) كه زندگىنامهء او بعد از اين خواهد آمد .
هامش
( 1 ) . شرح احوال و آثار قاآنى شيرازى در منابعى از قبيل : مجمع الفصحاء ج 5 ، آثار العجم ، طرايق الحقايق ج 3 ، تاريخ ادبيات ادوارد براون ج 4 ، ريحانة الادب ج 3 ، هفت آسمان ، سبكشناسى ج 3 ، سفينة المحمود ج 1 ، تاريخ ادبيات رضازاده شفق و تاريخ ادبيات هرمان اته آمده است .