نمود . از جمله مؤلفاتش تاريخى است موسوم به عالم آرا . « 1 » نظير همين تحليل را روملو در بارهء او آورده است . « 2 »
مأخذ شرح حال مؤلف
الف - منابع كهن
1 - آثار مؤلف بهترين و دقيقترين منبع شرح حال وى مىباشد . اين آگاهيها در عالمآراى امينى و مهمان نامهء بخارا با تفصيل بيشترى آمده است . در سلوك الملوك و ابطال نهج الباطل و وسيلة الخادم الى المخدوم او نيز اشارتى در اين باب وجود دارد . در شرح حالهايى كه در دورهء اخير براى وى نگاشته شده از اين اطلاعات بهره گرفته شده ، هر چند لازم است براى تصوير دقيقترى از زندگى وى ، به ويژه انديشههاى او ، كار بيشترى بر روى اين مصادر صورت گيرد . آنچه از آثار وى تاكنون براى شرح حال تكميلى وى مورد استفاده قرار نگرفته ، همين كتاب حاضر است كه ما در ادامه آگاهيهاى موجود در آن را دربارهء مؤلف ارائه خواهيم كرد .
در اثر ديگر او هداية التصديق الى حكاية الحريق كه در « ياد نامهء ايرانى مينورسكى » به چاپ رسيده ، نيز آگاهيهايى دربارهء زندگى او وجود دارد .
2 - شرح حال منظم وى را استاد او ، يعنى شمس الدين سخاوى ( از شاگردان برجستهء ابن حجر عسقلانى ) ، مورّخ مشهور نگاشته است . « 3 »
3 - آگاهيهاى ديگرى دربارهء وى ، در رديهء قاضى نور اللّه شوشترى بر فضل با نام احقاق الحق آمده است . اين كتاب در رد بر ابطال نهج الباطل فضل است كه او آن را در رد بر علامهء حلى و كتاب نهج الحق او نگاشته است .
4 - شرح حال كوتاه ديگر از روملو در احسن التواريخ « 4 » آمده كه روحيهء شيعهستيزى او را تصوير كرده است .
5 - كشف الظنون ، ج 6 ، ص 820 .
هامش
( 1 ) . خلد برين ، ص 317
( 2 ) . احسن التواريخ ، ص 226
( 3 ) . الضوء اللامع لاهل القرن التاسع ج 6 ، ص 171 ، ش 580 . ترجمهء اين شرح حال در مقدمهء مهماننامه بخارا ص 21 آمده است .
( 4 ) . احسن التواريخ ، ص 226