6 - محمد باقر زين العابدين يزدى كه در سال 1047 زنده بود . تعليقاتى بسيار بر كتابهاى هيئت طوسى و نيز كتابى به نام عيون الحساب دارد . « 1 »
7 - محمد حسين بن محمد على حسينى مرعشى شهرستانى كه بين سالهاى 1256 و 1315 هجرى مىزيست ، و از علماى برجسته و مشهور بود . در رياضيات كتاب لب اللباب فى علم الحساب و رسالهاى به نام رسالة فى علم العقود دارد . « 2 » چنان كه رسالهاى هم به نام رسالة فى تدبير الحجر الاعظم در شيمى دارد . « 3 »
8 - ابو محمد حسن بن عبيد اللّه بن سليمان بن وهب كه از خانوادهاى مشهور بود و گروهى از افراد اين خانواده به مقام وزارت يك عده از خلفاى بنى عباس رسيده بودند .
اين خاندان به تشيع معروفند . حسن بن عبيد اللّه از كسانى است كه به پارهاى از علوم مخصوصا هندسه اشتغال داشت و به طورى كه قفطى در حق او نوشته است : « او وجودى فاضل در اين علم است » و مؤلفاتى هم دارد از جمله شرح المشكل من اقليدس فى النسبة است . « 4 »
9 - اسد الدّين صايغ عاملى جزينى است كه از علماى رياضى بود و در بسيارى از رشتههاى علوم رياضى مهارت مخصوص داشت . اين دانشمند استاد شيخ محمد بن مكى عاملى معروف به شهيد اول و عموى پدر او و همچنين پدرزن او بود . « 5 »
10 - محمد بن حسن حر عاملى صاحب كتاب وسائل الشيعة است كه منظومة فى الهندسه نيز از اوست . « 6 »
11 - نجيب الدّين على بن محمد بن مكى عاملى جبعى است كه رسالهاى در حساب دارد .
12 - ناصر بن ابراهيم ديلمى عاملى عيناثى است كه رسالهء جالبى در حساب دارد .
ولى برجستهترين رياضيدانان شيعه عبارت بودند از :
1 - ابو ريحان بيرونى كه در فاصلهء 362 - 440 ه / 973 - 1048 م مىزيست . سخاو در مورد او نوشته است : « او بزرگترين متفكرى است كه تاريخ وى را شناخته است » ، و اسميت در جزء اول از كتاب خود تاريخ رياضيات مىنويسد : « بيرونى از درخشانترين چهرههاى علماى زمان خود در رياضيات است و غربيان در معلومات خود نسبت به هند ، مديون او هستند ، چه آنان در بسيارى از علوم از او استفاده كردند . » چنان كه دكتر سارتون در زمينهء نبوغ و وسعت اطلاعات بيرونى نوشته است : « بيرونى فيلسوفى اهل بحث و جغرافىدانى
هامش
( 1 ) - تاريخ علم الفلك فى العراق ، ص 303 - 304
( 2 ) - همان كتاب ، ص 308 و الذريعة ، ج 10 ، ص 142
( 3 ) - اخبار الحكماء ص 113 و الفهرست ، ص 381
( 4 ) - اخبار الحكماء ، ص 113 و الفهرست ، ص 381
( 5 ) - اعيان الشيعة ، ج 11
( 6 ) - همان كتاب ، ص 24