شعرى مبرد را ساختگى و مجعول شمرد و مبرد ناچار به صحت نظر ابو حنيفه معترف شد و گفت چون ننگ داشتم كه از عراق بيايم و بااينهمه ستايش و تعريف كه دربارهء من شده ، از پاسخ گفتن به اولين پرسش عاجز بمانم ازاينرو چنين كردم . « 1 »
دينورى مورد وثوق و اعتماد علما در روايت بود . ياقوت مىگويد : « دينورى مردى بود نحوى ، لغوى ، مهندس ، منجم ، محاسب و در آنچه روايت مىكرد مورد وثوق بود » . « 2 »
النديم مىگويد : « . . . از بصريان و كوفيان دانش فراگرفت و به علوم فراوانى اطلاع داشت و در هرچه روايت مىكرد مورد وثوق و اعتماد و به راستگويى معروف بود » . « 3 »
او شاگرد ابن السكيت مشهور بود و استفادههاى علمى بسيارى از او كرده است . « 4 » قمى او را اينطور توصيف مىكند : « فاضل و عالم به هندسه و حساب و فلسفه است . . . . » « 5 »
ابو حنيفهء دينورى به دليل دانش و عمق علمى ، توجه الموفق برادر خليفه ، المعتمد عباسى را به خود جلب كرد . موفق او را مورد رعايت خود قرار داد و موقعيت او را شناخت . « 6 »
كتابهاى او كه ياقوت آنها را شمرده است در موضوعهاى بسيار متنوع است چه در جغرافى و گياهشناسى و چه در رياضيات ، اعم از حساب و جبر و هندسه ، و چه در تاريخ و فلكشناسى و دانشهاى ديگر .
[ تأليفات ]
تأليفات او در موضوعهاى مختلف علمى گرانقدر و پرارزش است و در ميراث علمى اسلامى جلوهء خاصى دارد و عبارتند از :
1 - كتاب الباه .
2 - كتاب ما يلحن فيه العامة .
3 - كتاب الشعر و الشعراء .
4 - كتاب الفصاحة .
5 - كتاب الانواء .
اين كتاب بر اطلاع وافر او به نجوم و اسرار فلك دلالت دارد و متضمن معلومات عرب نسبت به آسمانها و حوادث جوى و وزش بادها و تفضيل و ترجيح زمانها بر يكديگر و چيزهاى ديگر از اين قبيل است . « 7 »
6 - كتاب فى حساب الدور .
7 - كتاب البحث فى حساب الهندى .
هامش
( 1 ) - دراسات عن المورخين العرب ، تأليف مستشرق مارگليوث ، ص 126 - 127
( 2 ) - معجم الادباء ، ج 3 ، ص 26
( 3 ) - الفهرست النديم ، ص 116
( 4 ) - الكنى و الالقاب ، ج 1 ، ص 53
( 5 ) - همان كتاب .
( 6 ) - دراسات عن المورخين العرب ، ص 126
( 7 ) - المقابسات ، توحيدى ، ص 59 و طبقات الامم صاعد ، ص 70