فارس وتركستان را هم ياد كند واينها بيش از بيست خواهند بود . پس اگر منصف باشد سخن ما را خواهد پذيرفت . وخدا داناتر است .
8 - رودخانهها :
مشهورترين رودهاى روان در كشور ، تا آنجا كه ديده وشناختهام دوازده است : دجله ، فرات ، نيل ، جيحون ، نهر شاش ، سيحان ، جيحان بردان ، مهران ، نهر الرس ( ارس ) نهر الملك ، نهر اهواز ، كه كشتىها در آن روانست ، وپانزده رود كوچكتر : نهر مروين ، نهر هرات ، نهر سجستان ، نهر بلخ ، نهر سغد ، طيفور ، زند رود ، نهر عباس ، بردى ، نهر أردن ، مقلوب ، نهر أنطاكية ، نهر ارّجان ، * نهر شيرين نهر سمندر ، وپس از آنها چند نهر كوچك هست كه برخى از آنها را من در إقليم آنها ياد خواهم نمود مانند نهر طاب ، نهروان ، زاب [ ديلم ، أنطاكية ، ارجان ] ومانند آنها [ كه اگر ياد كنم كتاب بدرازا كشد ] .
دجله : چشمهايست كه از زير دژ ذو القرنين [ ميان دو كوه آمد ] نزديك دروازهء ظلمات در إقليم اقور « 1 » بالاى موصل بيرون مىآيد .
سپس چند نهر مانند زاب [ ونهرى از شهر بلد ] بدان در آيد ، تا به فرات رسد . شاخههاى نهروان نيز در بغداد بدان ريزد . [ درازايش تا آبادان پيرامن هشتصد ميل است ] .
فرات : از كشور روم [ در ميان ملطيه وشمشاط ] خيزد [ وبه سوى جنوب ] به إقليم اقور سرازير شده خابور بدان بپيوندد وبه
هامش
( 1 ) ن . ك : چ ع 136 و 144 : غار ظلمات .