2 - سرزمين عراق
سرزمين خوشزبانان وزادگاه دانشمندان [ وحكيمان ] ، خوش آب وهوا وشگفتانگيز ، برگزيدهء خليفگان ، پرورانندهء أبو حنيفة فقيه فقيهان ، وسفيان بزرگ قاريان است . أبو عبيده ، فراء ، أبو عمرو صاحب قرائت ، حمزه ، كسائى ، وهر فقيه وقارى ، وأديب وثروتمند ، وحكيم وخردمند وزاهد ونجيب وظريف وصاحب دل از آنجا برخاسته است . زادگاه إبراهيم خليل است ، بيشتر ياران بزرگوار بدانجا رهسپار شدند . مگر نه بصره در آنجا است كه با يك دنيا برابر است ، وبغدادش ستودهء جهانيان ، وكوفهء بزرگ وسامرا در آنست ، نهرش بي گمان از بهشت است ، خرماى بصره فراموش شدني نيست ، خوشىهايش بي شمار ، درياى چين ( خليج فارس ) بر سر آن است ، باديه چنانكه مىبينى پهلوى آنست كه فرات نزديك آن جاريست . ولى جايگاه ستيز وگرانى است وهر روزش پستتر از پيش ، واز ستم ماليات در رنج ، با ميوهء اندك وفحشاى بسيار وهزينه سنگين . واين نقشهء آنجا است * .
فهرست شهرها :
من عراق را به شش خوره وناحيت بخش كردهام . در گذشته خورهها جز اين بودند كه اكنون هستند مگر حلوان ، ولى من همواره از آنچه مردم امروز بر آنند پيروى كردهام وخوره وقصبههاى كهن را شهر بشمار آوردهام . نام آن خورهها با قصبهء آنها يكى است .