تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( شرح تبصره علامه حلى ) ( فارسى ) — صفحة 252
الفصل الخامس فى الظهار و هو حرام و صورته ان يقول لزوجته انت علىّ كظهر امّى او احدى المحرمات و شرطه سماع شاهدى عدل ( 40 - كتاب ظهار ) قال اللَّه تعالى : الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْكُمْ مِنْ نِسائِهِمْ ما هُنَّ أُمَّهاتِهِمْ إِنْ أُمَّهاتُهُمْ إِلَّا اللَّائِي وَلَدْنَهُمْ وَ إِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ مُنْكَراً مِنَ الْقَوْلِ وَ زُوراً « مجادله / 2 » . و قال تعالى : وَ الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْ نِسائِهِمْ ثُمَّ يَعُودُونَ لِما قالُوا فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَتَمَاسَّا . . . فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ شَهْرَيْنِ مُتَتابِعَيْنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَتَمَاسَّا فَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَإِطْعامُ سِتِّينَ مِسْكِيناً « مجادله / 3 و 4 » . چهلمين كتاب فقهى مورد بحث در تبصره كتاب ظهار است . معناى آن : كلمه ظهار مصدر باب مفاعله و مشتق از ظهر به معناى پشت است و صورت ظهار اينست كه مردى به زنش بگويد : انتِ عَلي كظهر امّى او اختى و . . . و اينكه ظهر را اختصاص به ذكر مىدهند و نمىگويند انت على كبطن امّى و . . . از اين باب است كه چون مرد در حال التذاذ و تمتع بردن از زن راكب است و زن مركوب است و ركوب بر ظهر و پشت است شما بر پشت مركب سوار مىشويد نه اينكه خود را به زير شكم آن ببنديد لذا متناسب همين بود كه كلمه ظهار آورده شود . در حقيقت ظهار نوعى قهر كردن شوهر از زن است كه در جاهليت عرب ميان آنان رائج بوده و شرع مقدس اسلام آن را تحريم فرموده و قول منكر و زور محسوب داشته در جاهليّت چنين بود كه هرگاه مردى از زنش ناراحت مىشد مىگفت تو بر من مانند پشت مادرم هستى يا يكى ديگر از محارمم يعنى پس از اين به تو با چشم مادر و خواهر نظر مىكنم نه به چشم زن و شوهرى .