تغييرات زمان در تاريخ اسلام
وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ
« 1 » .
در بحثى كه ديشب عنوان شد عرض كرديم براى اينكه با منطق مخالفين و ايرادگيرها آشنا باشيم و بتوانيم گفتههاى آنان را تجزيه و تحليل كرده و جواب بدهيم ، خلاصهء حرفهاى آنها را عرض مىكنيم . عرض شد كه طبقهاى كه ما آنها را جاهل مىناميم يك حرفى بر سر زبانها دارند ؛ مىگويند اين دنيا دنياى تغيير است ، دنياى حركت است ، هيچ چيز در دو لحظه به يك حال نيست ، پس هيچ چيزى در اين دنيا به معناى واقعى نمىتواند ثابت بماند . بعد مىگويند حالا كه چنين است كه هيچ چيز در دنيا قابل بقا و دوام نيست ، همه چيز وجود موقت و محدود و ناپايدار دارد ، پس چطور دين اسلام مىتواند براى هميشه باقى بماند ؟ عرض كردم جواب اين مطلب با اين بيان كه رنگ فلسفى به آن مىدهند ، اين است : اينكه هرچيز در دنيا تغييرپذير و كهنه شدنى است به معناى اين است كه هر امر مادى اينطور است ، هرجسمى از اجسام عالم اين گونه است . ولى صحبت ما در اجسام نيست . اگر كسى
هامش
( 1 ) انعام / 153