مبحث اوامر
« اوامر » جمع امر است . امر يعنى فرمان . از جمله افعالى كه در زبان عربى و هر زبان ديگر هست « فعل امر » است . مثلًا فعل « بدان » در فارسى و « اعْلَمْ » در عربى فعل امر است .
بسيارى از تعبيرات كه در كتاب يا سنت آمده است به صورت فعل امر است . در اينجا پرسشهاى زيادى براى فقيه طرح مىشود كه اصوليون بايد پاسخ آن را روشن كنند . مثلًا آيا امر دلالت بر وجوب مىكند يا بر استحباب يا بر هيچ كدام ؟ آيا امر دلالت بر فوريت مىكند يا بر تراخى ؟ آيا امر دلالت بر « مرّة » مىكند يا تكرار ؟ .
مثلًا در آيه كريمه وارد شده است :
خُذْ مِنْ امْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكّيهِمْ بِها وَ صَلِّ عَلَيْهِمْ انَّ صَلوتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ « 1 » .
از اموال مسلمين زكات بگير ، به اين وسيله آنان را پاك و پاكيزه مىگردانى ، و به آنها « دعا كن » كه دعاى تو موجب آرامش آنهاست .
كلمهء « صلِّ » در آيه شريفه به معنى « دعا كن » يا « درود بفرست » است . در اينجا اين سؤال مطرح مىشود كه آيا اولًا دعا كردن كه با صيغه امر فرمان داده شده واجب است يا نه ؟ به عبارت ديگر آيا امر در اينجا دلالت بر وجوب مىكند يا نه ؟ ثانياً آيا فوريت دارد يا نه ؟ يعنى آيا واجب است بلافاصله پس از دريافت ماليات خدايى ( زكات ) درود فرستاده شود يا اگر فاصله هم بشود مانعى ندارد ؟ ثالثاً آيا يك بار دعا كردن كافى است يا اين عمل مكرر بايد انجام يابد ؟ .
اصوليون به تفصيل درباره همه اينها بحث مىكنند و ما در اينجا مجال بحث بيشتر نداريم . افرادى كه رشته فقه و اصول را به عنوان رشته اختصاصى انتخاب كردهاند به تفصيل با آنها آشنا خواهند شد .
هامش
( 1 ) توبه / 103