محقق خوانسارى در منقول شاگرد او بوده نه معقول . وى در سال 1090 درگذشته است « 1 » 5 . آقا حسين خوانسارىمعروف به محقق خوانسارى . شوهرخواهر محقق سبزوارى و شاگرد او در منقول بوده است . در معقول شاگرد ميرفندرسكى بوده است « 2 » . حاشيهء معروفى بر الهيات شفا دارد كه در دست است ، و همچنين شرح اشارات خواجه و شرح تجريد قوشجى و محاكمات را حاشيه كرده است . وى در سال 1098 درگذشته است .
صاحب روضات در ذيل نام ملّا زمان بن ملا كلبعلى تبريزى مىنويسد :
« وى كتابى دارد به نام فرائد الفوائد فى احوال المدارس و المساجد كه در ايام اقامتش در مدرسهء شيخ لطف اللَّه ( در اصفهان ) تأليف كرده و نام گروهى را كه در اين مدرسهء پربركت تحصيل كردهاند برده است از قبيل آقاحسين خوانسارى ، ملاشمساى گيلانى ، ملاحسن لنبانى گيلانى ( او نيز مردى حكيم و عارف بوده و مثنوى را شرح كرده و در همين طبقه است ) و گفته ملاحسن لنبانى در فضيلت و تقوا نظير نداشت . . . و از آن جمله است زبدة المحققين و اسوة السالكين ملارجبعلى تبريزى و شاگردش مير قوام الدين طهرانى ( رازى ) صاحب كتاب عين الحكمة . »
صاحب روضات آنگاه مىگويد :
« و از آن جمله است فاضل محقق ، حكيم بارع ملا ابوالقاسم بن محمد ربيع گلپايگانى ، صاحب تعليقات لطيفه بر كتب معقول و منقول . . . كه گويا شاگرد مجلسى اول بوده است . » « 3 »
ملاحسن لنبانى فوق الذكر پدر ملاحسين لنبانى است كه شاگرد مرحوم مجلسى بوده است . عليهذا اين دو نفر ( لنبانى و گلپايگانى ) نيز جزء اين طبقهاند .
در اين طبقه گروه ديگر كَمنام يا گمنام هستند از قبيل شيخ حسين تنكابنى و محمد بن على رضا آقاجانى شاگرد ملاصدرا . خوشبختانه اخيراً با همت قابل ستايش آقاى سيد جلال الدين آشتيانى استاد عاليقدر دانشكدهء الهيات و معارف
هامش
( 1 ) . روضات الجنات ، ص 117 .
( 2 ) . ريحانة الادب ، ج 5 / ص 241 .
( 3 ) . روضات الجنات ، ص 287 .