صحابى معروف است .
چنان كه معلوم شد ، از اين هفت نفر يك نفر ( سليمان بن يسار ) احتمالًا ايرانى است ، يك نفر ديگر ( قاسم بن محمد ) بنا بر يك نقل - كه چندان معتبر نيست - از طرف مادر ايرانى است ؛ باقى همه عرب خالص مكى يا مدنى مىباشند . در اين دوره افراد برجستهء ديگرى هستند كه بعضى از آنها ايرانى مىباشند . از جمله ربيعة الرأى فقيه مشهور است . وى استاد مالك بن انس پيشواى مالكيان بوده است . عمل به قياس را او ابداع و ابتكار كرد . ربيعه در سال 136 درگذشته است .
و از آن جمله طاووس بن كيسان است . طاووس از موالى ايرانى و معاصر فقهاى سبعه است . او در 104 يا 106 درگذشته است .
ديگر سليمان اعمش است كه ايرانى است . از فقهاى قرن اول شمرده مىشود .
قبلًا از او ياد كرديم .
ديگر عكرمه غلام ابن عباس است . عكرمه يك غلام بربرى است و ايرانى نيست . عكرمه به مقام فقاهت و تفسير نايل شد . در كتب فقه و تفسير از او نام برده مىشود .
اما طبقهء پيشوايان :
1 . ابوحنيفهنعمان بن ثابت بن زوطى يا نعمان بن ثابت بن نعمان بن المرزبان متوفّى در سال 150 . ابو حنيفه يك نفر ايرانى است كه امام اعظم اهل سنت به شمار مىرود . در جامعهء تسنن ، بعد از پيغمبر اكرم و خلفاى راشدين و حسنين عليهما السلام هيچ كس به اندازهء ابوحنيفه محترم نيست . پيروانش در ايران بسيار اندكند اما در غيرايران بيش از صدميليون پيرو دارد .
2 . محمد بن ادريس شافعى متوفّى در سال 204 . شافعى عرب قرشى است .
شافعى از نظر كثرت پيروان مانند ابوحنيفه است و شايد بيش از او پيرو داشته باشد .
3 . مالك بن انس متوفّى در سال 179 . مالك عرب قحطانى است . بلاد مغرب غالباً پيرو مالك بن انس مىباشند .
4 . احمد بن حنبل شيبانى ، متوفّى در سال 241 . احمد از لحاظ نژاد عرب است ولى ظاهراً خاندانش در ايران ( مرو ) مىزيستهاند . ابن خلكان مىنويسد : مادرش در وقتى كه او را در رحم داشت از مرو خارج شد و در بغداد وضع حمل كرد .
احمد بن حنبل را مىتوان جزء ايرانيان عرب نژاد محسوب داشت . عليهذا از
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 444
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٤٤٤