جلسهء سى و ششم
بسم اللَّه الرحمن الرحيم .
« و الشيخ الرئيس أيضاً استصعب ذلك واعترف بالعجز عن إثبات موضوع ثابت . . . » « 1 » . .
بحث دربارهء ضرورت موضوع ثابت و باقى در هر حركت و از آن جمله در حركت جوهرى بود . گفتيم اينكه هر حركتى نيازمند به يك موضوع ثابت و باقى است امرى است كه مورد قبول حكما و فلاسفه است و همين خود باعث شده است كه امثال بوعلى حركت جوهرى را انكار كنند . گفتهاند اگر حركت در مقولات عرضى باشد موضوع يا متحرك در مقوله ، جوهر است و اين متحرك در جميع مراتب حركت ، ثابت و باقى است . پس ما در اينجا متحرك و مافيه الحركه كه از اركان حركت هستند هردو را داريم ولى اگر بنا باشد خود جوهر مافيه الحركه باشد در اين صورت در مورد موضوع حركت دچار اشكال مىشويم .
خلاصهء نظر مرحوم آخوند در باب موضوع حركت جوهرى
ديديم كه مرحوم آخوند در اينجا بناى سخنشان بر اين است كه ما قبول مىكنيم كه .
پاورقی
( 1 ) . اسفار ، ج 3 ، مرحلهء 7 ، فصل 24 ، ص 90 .