مرسيوان كه لازم بود خوب سرجايش قرار بگيرد تا بتوان بطور مناسبى نقشهء راه آقاى ترزل را استوار ساخت بوسيلهء خط سير مسافرتى آقاى ريمون « 1 » و چندين دادههاى ديگر كه ذكر تفصيل آن به درازا مىكشد مورد بررسى واقع گرديد .
راه طرابوزان به ارزنة الروم را كه آقاى كينر كشيده به وسيلهء سفرنامهء آقايان ژوبر « 2 » ، ريمون ، دوپره « 3 » و ژوآنن « 4 » رسيدگى شد و ما بسيار خشنود شديم كه ديديم آن كاملا مورد اطمينان است .
ارزنة الروم يكى از جاهاى مهمى است كه خوب بايد در نقشه سرجايش قرار بگيرد و ما براى رسيدن به اين هدف هيچگونه اهمالكارى نكرديم . ما حد وسطى براى عرض جغرافيائىهائى كه رصدها تعيين كرده بودند قايل شديم و سپس آن را با سفرنامهء آقايان ژوبر و ژوآنن بررسى كرديم . راهى كه از تهران به طرابوزان مىرود و از تبريز و وان مىگذرد با كمك آنان جاىگذارى شده است .
ما دراينباره به وسيلهء سه جادهء مختلف اطمينان حاصل كرديم ، يكى از دياربكر ، ديگرى از سيوا و بالاخره سومى راهى را كه آقاى ژوبر از اندرس به اين شهر دنبال نموده است و از زنجان مىگذرد .
اكنون كه از اين علامتگذارى فارغ شديم به علامتگذارى تبريز مىپردازيم چون محل آن هم به نوبهء خود خيلى از نظر به دست آوردن وضعيت رگهء معدنى ساحل غربى درياى خزر اهميت دارد . ما دربارهء درستى درجهء آن شهر كه به توسط آقايان لامى و فابويه كشيده شده و همچنين رصدهاى عرضى كه در اين شهر به توسط آقايان ترزل و موريه « 5 » انجام گرديده و در سفرنامهء آقايان ژوبر و ژوآنن در راه تهران به طرابوزان و سفرنامهء آقاى فابويه در خط سير كرمانشاه تا تبريز درحالى كه از سرزمينى مىگذرد كه هيچ مسافرى تا آن موقع آن را نپيموده بوده ياد شده است اطمينان يافتهايم . اين راه را كه با دقت فوق العادهاى شرح دادهاند و ما
Footnote
( 1 ) -Raimond( 2 ) -Jaubert( 3 ) -Dupre( 4 ) -Jouannin( 5 ) -Morier