پديد آمدن و از بين رفتن موجودات به حسب صدفه و اتفاق است .
قائلين به صدفه و اتفاق كه منكر نظام جهان و منكر مبدأ جهان بودهاند .
نظام موجودات نظام ضرورى و وجوبى نيست زيرا هر چند قانون علّيت صحيح است ولى قانون جبر علّى و معلولى باطل است .
گروهى از متكلمين
نظام موجودات نظام ضرورى و جبرى نيست زيرا هر چند قانون علّيت و قانون جبر علّى و معلولى صحيح است ولى تأثير علت در وجود و در ضرورت معلول تنها در حدوث معلول است و هيچ چيزى بقا و لا بقاى معلولات را ايجاب نمىكند .
كسانى كه معلول را در حدوث نيازمند به علت مىدانند نه در بقا و جبر خود به خودى را نيز نفى مىكنند .
وجود ، نظامى ندارد كه ضرورى يا لا ضرورى باشد زيرا وجود حقيقتى است واحد محض و آن حقيقت واحد ، واجب بالذات است .
عدهاى از عرفا
نظام موجودات نظام وجوبى و ضرورى است زيرا قانون علّيت عمومى و قانون جبر علّى و معلولى و اصل نيازمندى معلول به علت در بقا معتبر است ، و اين نظام از وجوب ذاتى و وجوب غيرى تأليف يافته است زيرا سلسلهء منظم علل و معلولات ، قائم به
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 554
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٥٥٤