خود ابن سينا را نيز « ماترياليست » مىخوانند !
ماديين در نشريات خود تمام فلاسفهء يونان از زمان ثاليس « 1 » ملطى تا زمان سقراط را مادى مىخوانند . بخنر « 2 » آلمانى ، مادى معروف قرن نوزدهم در مقالهء پنجم از شرحى كه بر نظريهء داروين نوشته است و دكتر شبلى شميل آن را به عربى ترجمه كرده است ، بسيارى از فلاسفه از قبيل انكسيماندر « 3 » ( انكسيمندروس ) و اناكسيمن « 4 » ( انكسيمانوس ) و اكزينوفان « 5 » ( اكسينوفانوس ) و هراكليت « 6 » ( هرقليطوس ) و برمانيد « 7 » ( برمانيدس ) و امپدكلس « 8 » ( انباذقلس ) و ديموكريت « 9 » ( ذيمقراطيس ) را به اين عنوان نام مىبرد .
ولى حقيقت اين است كه هيچيك از اين دانشمندان را نمىتوان مادى به معناى منكر ماوراء الطبيعه خواند ، هر چند اين جماعت را در اصطلاح تاريخ فلسفه ، « طبيعيون » يا « مادّيون » مىخوانند - در مقابل رياضيون ( فيثاغورسيان ) كه اصل عالم را عدد مىدانستند و در مقابل سوفسطائيان كه منكر وجود عالم خارج بودند - به اعتبار اينكه به يك ماده و اصل اوّلى در طبيعت قائل بودهاند ؛ مثلًا ثاليس مادة المواد را آب و انكسيمندروس هيولاى مبهمه و انكسيمانوس هوا و هرقليطوس آتش و انباذقلس عناصر چهار گانه و ذيمقراطيس ذرات كوچك غير قابل تقسيم مىداند و همهء اين دانشمندان حوادث طبيعت را با علل طبيعى توجيه مىكردند ولى هيچگونه دليلى در دست نيست كه اين دانشمندان منكر ماوراء الطبيعه بودهاند .
افلاطون و ارسطو در نوشتههاى خود از اين اشخاص خيلى نام بردهاند ولى هرگز آنها را منكر ماوراء الطبيعه نخواندهاند .
آنچه ماديين و بعضى از نويسندگان ديگر به آن استناد مىكنند - كه در بالا نقل كرديم - ارتباطى به نفى ماوراء الطبيعه ندارد و اگر بنا شود تمام كسانى كه به مادهء اولى
شرح
( 1 )Sales.
( 2 )Buchner.
( 3 )Anaksimandr.
( 4 )Anaksimen.
( 5 )Xenophon.
( 6 )Heraklit.
( 7 )Barmanid.
( 8 )Empedocles.
( 9 )Dimokrates.