هم خطا و غلط بر يك طفل دبستانى نيز مخفى نيست . آيا خود دانشمندان مادى حاضرند قبول كنند اصول فلسفى و منطقى آنان هم صحيح است و هم غلط ؟ آيا همين مطلب كه الآن از آنها نقل كرديم كه گفتند « ممكن است يك چيز هم حقيقت و هم خطا بوده باشد » ممكن است هم حقيقت و هم خطا و هم صحيح و هم غلط بوده باشد ؟
آنچه از دانشمندان در باب اجتماع حقيقت و خطا نقل كرديم دربارهء تئوريها و فرضيههاى بزرگ علمى است و منظورشان اين است كه يك تئورى و يك فرضيه كه مشتمل بر چندين مطلب و شامل چندين واحد فكرى است ممكن است داراى يك جزء حقيقت و يك جزء خطا بوده باشد . البته اين چيزى است كه قابل قبول است و ربطى به اصل « وحدت ضدّين » ندارد .
ما دربارهء اين مطلب در همين مقاله آنجا كه نظريات ماترياليسم ديالكتيك را بالخصوص دربارهء ارزش معلومات بيان و انتقاد مىكنيم بحث زيادترى خواهيم كرد .
4 . آيا حقيقت موقّت است يا دائمى ؟
اين مطلب نيز شايستهء دقت است . دقت در اين مطلب از بسيارى از اغلاط و اشتباهات جلوگيرى مىكند .
محققين از منطقيين و فلاسفهء قديم يكى از خواص حقيقى بودن مفاهيم و محتويات فكرى را « دوام » مىدانستند و مىگفتند « حقايق دائمى هستند » .
شيخ الرئيس ابو على بن سينا در منطق شفا دربارهء اين مطلب بحث كافى كرده .
براى عدهاى از دانشمندان جديد و بالاخص ماديين اين مطلب توليد اشتباه كرده است و گمان كردهاند مقصود اين بوده كه موضوع يك فكر حقيقى و مطابق با واقع بايد يك امر ثابت و جاويدان باشد و از اين راه به حمله پرداختهاند و مدعى شدهاند كه اين عقيده از آنجا براى دانشمندان قديم پيدا شده است كه به اصل تغيير در طبيعت توجه نداشتهاند و با توجه به اصل تغيير در طبيعت بايد گفت حقايق موقتاند نه دائمى .
ماديين اعتقاد به دائمى بودن حقايق را از آثار جمود منطق قديم و از خواص تفكر متا فيزيكى مىدانند .
بنابراين لازم است دربارهء اين مطلب توضيح بيشترى بدهيم .