لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
( 1 ) .
همانا در آفرينش آسمانها و زمين ، آمد و شد ( گردش ) شب و روز ، كشتيهايى كه به سود بشر دريا را طى مىكنند ، آبى كه خدا از بالا فرود مىآورد و بدين وسيله زمين مرده را از نو جان مىدهد و انواع جاندارها را در روى زمين مىپراكند ، چرخش بادها و ابر كه ميان زمين و آسمان به كار گماشته شده است ، نشانههايى بر وجود خداوند براى مردمى كه تعقّل و تفكّر مىكنند وجود دارد .
در اين آيهء كريمه به جهانشناسى به طور عموم ، به صنعت كشتيرانى ، به جهانگردى و منافع اقتصادى آن به علم كائنات جوّ ، به منشأ و ريشهء باد و باران و حركت ابرها و به زيستشناسى و شناخت جانداران دعوت مىكند و تدبّر در فلسفههاى اين علوم را موجب خداشناسى مىداند .
صفات خدا
قرآن كريم مىگويد خداوند به همهء صفات كمال متّصف است : «
لَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى
( 2 ) نيكوترين نامها و بالاترين اوصاف از آن اوست . » ، «
وَ لَهُ الْمَثَلُ الْأَعْلى فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
( 3 ) صفات و الا در سراسر هستى خاصّ اوست . » از اين رو خداوند حىّ است ، قادر است ، عليم است ، مريد است ، رحيم است ، هادى است ، خالق است ، حكيم است ، غفور است ، عادل است و بالأخره هيچ صفت كمالى نيست كه در او نباشد .
از طرف ديگر جسم نيست ، مركّب نيست ، ميرنده نيست ، عاجز نيست ، مجبور نيست ، ظالم نيست .
دسته اوّل كه صفات كمالى است و خداوند به آنها متّصف است « صفات ثبوتيّه » ناميده مىشود و دستهء دوم كه از نقص و كاستى ناشى مىشود و خداوند از اتّصاف به آنها منزّه است « صفات سلبيّه » ناميده مىشود .
هامش
( 1 ) . بقره / 164 .
( 2 ) . حشر / 24 ، و . . .
( 3 ) . روم / 27 .