و اشعار مىخواند ، و از احوال خفيه خبر مىداد ، و سرى بزرگ داشت و چون دو ساله شد وفات يافت ، و پدرم عليه الرحمة او را ديده بود . و دور نيست كه حديث قدسى اشاره باشد به آنچه در كتب طبى مسطور است كه از قرار نطفه در رحم تا استعداد روح حيوانى چهل روز است بتقريب ، و از سى روز كمتر و از چهل و پنج روز كه عدد آدم است زياده نمىباشد . و مراد از يدين : اسماء متقابله است مثل ضار و نافع و خافض ، و رافع . بنابراين حقتعالى با ابليس بر سبيل تعبير فرموده كه . . . ما مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِيَدَيَّ . . . « 1 » ؛ چه ابليس را جامعيت نيست ، و اعور بودن او كنايه از اين معنى است . « 2 »
دانش فقه
غزالى در احياءالعلوم مىگويد : فقه در گذشته به علم آخرت و شناخت آفات نفس و اعمال و قدرت احاطه به حقارت دنيا و شدت توجه به نعمت آخرت و چيره شدن خوف بر قلب گفته مىشد . دليل اين مطلب آيه شريفه است كه مىفرمايد : . . . لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ . . . « 3 » ، هرچه جزء انذار و تخويف بود در اين دانش بود . نه علمى كه طلاق و لعان و بيع و سلم و سلف و اجاره و امثال اينها را بحث كند . بهطورى كه توجه به اينها نه تنها موجب انذار نمىشود بلكه قساوت قلب ايجاد كرده و خوف و ترس را از آنها مىبرد ؛ چنانچه بهوضوح ديدهايم .