نفس مجرد
قصه مريم عليها السلام
جمال العارفين شيخ عبدالرزاق كاشى ذيل قصه مريم عليه السلام كه خدا فرمود : إنما فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً مىنويسد : جبرييل به شكل انسان زيبايى درآمد تا نفس مريم به او تمايل يابد و به مقتضاى طبع بشر به او توجه كند و باعث تحريك شهوتش شود و چون انسان محتلم حالت انزال در او ايجاد شود . اكنون بايد فهميد چگونه فرزند از يك نطفه بوجود آمدهاست ؟ نطفه مرد چون مايه پنير است و نطفه زن چون شير است يعنى بستن از منى مرد و انعقاد از منى زن چرا كه قوه بستن در منى مرد قوىتر از قوه انعقاد در منى زن است نه اينكه مرد و زن به تنهايى قوه عاقد و منعقد باشند ، چه اگر چنين مىشد اشياء متحد نمىشدند . حال اگر مزاج زن قوى باشد به صورتى مىشود كه بدون مرد هم فعاليت مىكند . در زنانى شريف كه در كمال قوت هستند مزاج كبدى آنها گرم است ، منى آنها از تخمك راست آنها كه گرمتر است حركت مىكند و تخمك طرف چپ نيز حركت مىكند اين دو نطفه با هم در رحم آماده تركيب شده ، نطفه طرف راست كار نطفه مرد مىكند و موجب عقد مىشود ، و نطفه جانب چپ منعقد مىشود . وقتى مؤيد به روح القدس باشد اثر اين انعقاد در تمام بدن نيز سرايت مىكند .