نفس مجرد
محقق دوانى در شرح هياكل مىگويد : مؤلف بر اين اعتقاد است كه حيوانات داراى نفس مجرده هستند . گذشتگان نيز چنين معتقد بودند و برخى حتى براى حيوانات نفس مجرد قائل بودند .
گويم
گذشت عمر و تو در فكر نحو و صرف و معانى * بهايى از تو بدين نحو صرف عمر بديع است
قصه مريم عليها السلام
جمال العارفين شيخ عبدالرزاق كاشى ذيل قصه مريم عليه السلام كه خدا فرمود : إنما
فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً
مىنويسد : جبرييل به شكل انسان زيبايى درآمد تا نفس مريم به او تمايل يابد و به مقتضاى طبع بشر به او توجه كند و باعث تحريك شهوتش شود و چون انسان محتلم حالت انزال در او ايجاد شود .
اكنون بايد فهميد چگونه فرزند از يك نطفه بوجود آمدهاست ؟ نطفه مرد چون مايه پنير است و نطفه زن چون شير است يعنى بستن از منى مرد و انعقاد از منى زن چرا كه قوه بستن در منى مرد قوىتر از قوه انعقاد در منى زن است نه اينكه مرد و زن به تنهايى قوه عاقد و منعقد باشند ، چه اگر چنين مىشد اشياء متحد نمىشدند .
حال اگر مزاج زن قوى باشد به صورتى مىشود كه بدون مرد هم فعاليت مىكند . در زنانى شريف كه در كمال قوت هستند مزاج كبدى آنها گرم است ، منى آنها از تخمك راست آنها كه گرمتر است حركت مىكند و تخمك طرف چپ نيز حركت مىكند اين دو نطفه با هم در رحم آماده تركيب شده ، نطفه طرف راست كار نطفه مرد مىكند و موجب عقد مىشود ، و نطفه جانب چپ منعقد مىشود . وقتى مؤيد به روح القدس باشد اثر اين انعقاد در تمام بدن نيز سرايت مىكند .
همنشينى با حاكم
منصور عباسى نامهاى به امام صادق عليه السلام نوشت كه چرا مانند ديگران نزد ما نمىآيى ؟
امام نوشت : نه دنيايى دارم كه براى آن از تو بيمناك باشم و نه آخرتى دارى كه به آن اميدوار گردم . نه نعمت ويژهاى دارى كه تبريك گويم ، و نه در بلايى هستى تا تسليت گويم . منصور نوشت با ما بنشين تا پندمان دهى .