شرح
6906712 خ 0 ( 28 ) خ همان ، ج 1 ، ص 547 ، ح 25 و ص 548 ، ح 26 .
8906712 خ 0 ( 29 ) خ وسائل الشيعه ، ج 6 ، ص 349 ، ب 8 ، ح 5 ؛ تهذيب الاحكام ، ج 4 ، ص 141 و استبصار ، ج 2 ، ص 61 . اين روايت ، كه نزد محدثان ، معروف به « صحيحه على بن مهزيار در باب خمس » است ، حاوى نكات مهم ذيل است :
1 . نامه فوق در سال 220 ق يعنى آخرين سال حيات امام جواد عليه السّلام صادر شده است ؛ و حضرت تصريح كرده كه تنها در اين سال خمس را خواهم ستاند ؛ كه دلالت بر علم حضرت به نزديكى تاريخ وفاتش دارد .
2 . دليل اصرار بر اخذ خمس در اين سال ، از سوى حضرت مجمل گذاشته شده و تنها به گوشهاى از دليل اين امر اشاره شده : « ان الذى اوجبت فى سنتى هذه ، و هذه سنة عشرين و مأتين فقط ، لمعنى من المعانى اكره تفسير المعنى كلّه خوفا من الانتشار ، و سأفسّر لك بعضه ان شاء الله . . . » آنچه حضرت بدان اشاره كرده ، آن است كه كوتاهى برخى از شيعيان در پرداخت خمس ، و اصرار امام عليه السّلام بر تطهير و تزكيه آنان ، سبب امر به پرداخت خمس در آن سال شده است ! در حقيقت با اين امر ، وجوب يك واجب را مؤكّد نمودند .
3 . در اين نامه ، وجوب پرداخت خمس نسبت به بعضى موارد ، همچون طلا و نقرهاى كه بر ملكيت آن يك سال گذشته ، و زمين زراعى با برخى شرايط ، و غنايم و فوايد و جوايز و ميراث و اموالى كه از خرميّه به دست شيعيان برسد ، مورد تأكيد واقع شده است .
9906712 خ 0 ( 30 ) خ كافى ، ج 1 ، ص 548 ، ح 27 .
0016712 خ 0 ( 31 ) خ كمال الدين و تمام النعمة ، ص 522 ، ح 51 .
2016712 خ 0 ( 32 ) خ همان ، ص 485 ، ح 4 .
4016712 خ 0 ( 33 ) خ وسائل الشيعه ، ج 6 ، ص 380 ، ب 4 ، ح 5 ؛ تهذيب الاحكام ، ج 4 ، ص 136 ؛ من لا يحضره الفقيه ، ج 2 ، ص 43 و استبصار ، ج 2 ، ص 57 .
6016712 خ 0 ( 34 ) خ وسائل الشيعه ، ج 6 ، ص 379 ، ب 4 ، ح 1 ؛ تهذيب الاحكام ، ج 4 ، ص 137 - 138 ؛ استبصار ، ج 2 ، ص 58 و علل الشرايع ، ص 377 .
6016712 خ 0 ( 35 ) خ وسائل الشيعه ، ج 6 ، ص 383 ، ب 4 ، ح 15 ، به نقل از علل الشرايع ، ص 377 .
7016712 خ 0 ( 36 ) خ وسائل الشيعه ، ج 6 ، ص 383 ، ب 4 ، ح 14 ، به نقل از تهذيب الاحكام ، ج 4 ، ص 145 . )