مىشناسد ودر آخرت به عين اليقين خواهد ديد ؛ وهر كه ما را نشناسد ، جهنم در پيش روى اوست وداخل جهنم خواهد شد « 1 » .
ودر بصائر مضمون سابق را از حضرت امام موسى عليه السّلام روايت نموده است « 2 » .
وعياشى روايت كرده است كه : از حضرت صادق عليه السّلام سؤال كردند از تفسير اين آية ، حضرت فرمود كه : ظاهرش سورهء حمد است وباطنش أئمة عليهم السّلاماند كه هر پسرى بعد از پدر امام است « 3 » .
واز حضرت امام موسى عليه السّلام روايت كرده است كه : سبع مثاني ، ائمهاند ؛ وقرآن عظيم ، حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم است « 4 » . وبه روايت ديگر : قرآن عظيم ، علي عليه السّلام است « 5 » .
واز حضرت باقر عليه السّلام روايت كردهاند كه : سبع مثاني ، ائمهاند ؛ وقرآن عظيم ، حضرت صاحب الامر عليه السّلام است « 6 » .
مؤلف گويد كه : فهم اين أحاديث كه از بطون غريبهء آية است در غايت اشكال است ، زيرا كه عدد هفت با عدد أئمة موافق نيست ؛ وچند وجه تأويل مىتوان كرد :
أول آنكه : عدد هفت به اعتبار آن باشد كه أسماء مقدسهء ايشان هفت است ، محمد وعلى وفاطمه وحسن وحسين وجعفر وموسى .
دوم آنكه : عدد هفت به اعتبار آن شود كه انتشار أكثر علوم از هفت نفر ايشان شد كه تا حضرت امام رضا عليه السّلام بوده باشد ، واز حضرت امام زين العابدين عليه السّلام به اعتبار شدت تقيه بغير دعا از ساير علوم كمتر به مردم رسيد ، وبعد از حضرت رضا عليه السّلام أئمة در خوف وحبس وتقيه بودند ، واز ايشان نيز علوم كمتر به مردم از ديگران رسيد ، لهذا محسوب
هامش
( 1 ) . رجوع شود به تفسير قمى وتفسير عياشى كه در پاورقى قبلي گذشت .
( 2 ) . بصائر الدرجات 66 .
( 3 ) . تفسير عياشى 2 / 250 .
( 4 ) . تفسير عياشى 2 / 251 .
( 5 ) . تفسير فرات كوفي 231 .
( 6 ) . تفسير عياشى 2 / 250 .