وزيتون ميوه ونان خورش است وروغن لطيف دارد ومنافع عظيم « 1 » ؛ وبعضي گفتهاند :
اسم دو كوهند « 2 » .
وَطُورِ سِينِينَ
يعنى : كوهى كه حضرت موسى عليه السّلام در آن كوه مناجاة كرد با حق تعالى ،
وَهذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ
« وبحقّ اين شهري كه هر كه در آن داخل مىشود أيمن است » يعنى مكهء معظمه ،
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ
« بتحقيق كه آفريديم آدمي را در نيكوترين اندامى به حسب صورت ومعنى » ،
ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ
« پس بازگردانيديم أو را بسوى پستترين دركات جهنم » ،
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ
« مگر آنها كه ايمان آوردهاند واعمال شايسته كردهاند » ،
فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ
« پس مر ايشان را است مزدى كه هرگز منقطع نمىگردد » ،
فَما يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ
« پس چه چيز تكذيب مىكند تو را به جزا دادن بعد از اين دلايل واضحه در امر دين » ،
أَ لَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحاكِمِينَ
« 3 » « آيا نيست خدا حكمكنندهترين يا حكيمترين حكم كنندگان ؟ » .
ودر تأويل اين سوره أحاديث غريبه وارد شده است چنانچه علي بن إبراهيم روايت نموده كه : تين ، حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم است ؛ وزيتون ، حضرت أمير عليه السّلام ؛ وطور سينين ، حسن وحسين عليهما السّلام هستند ؛ وبلد امين ، أئمة ؛ ومراد به انسان در اين سوره ، أبو بكر است كه به أسفل دركات جهنم مىرود ؛ و
الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ
مصداقش حضرت أمير عليه السّلام است ؛
فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ
يعنى : خدا منت نمىگذارد بر ايشان در ثوابها كه به ايشان عطا مىكند ؛ پس خدا به پيغمبرش خطاب كرد كه : پس چه چيز تو را تكذيب مىكند به دين ، يعنى به جناب أمير عليه السّلام وامامت أو « 4 » .
وابن ماهيار به سند بسيار روايت كرده است كه : تين وزيتون ، حسنين عليهما السّلام ؛ وطور سينين ، علي عليه السّلام ؛ وبلد امين ، سيّد المرسلين صلّى اللّه عليه وآله وسلّم است زيرا كه هر كه أطاعت أو كند ، از
هامش
( 1 ) . تفسير بيضاوى 4 / 431 .
( 2 ) . تفسير بغوى 4 / 504 ؛ تفسير بيضاوى 4 / 431 ؛ تفسير كشاف 4 / 773 .
( 3 ) . سورهء تين : 1 - 8 .
( 4 ) . تفسير قمى 2 / 429 - 430 .